Πώς τα social media επηρεάζουν την αυτοεικόνα μας αλλά και πώς να προστατεύσουμε τα παιδιά μας από αυτό;

Οι έφηβοι συνηθίζεται να επιδεικνύουν έντονη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η παρουσία αυτή υποδηλώνει τη συστηματική παρακολούθηση του τρόπου μέσω του οποίου παρουσιάζονται στα social media και πώς οι έφηβοι και γενικότερα τα άτομα τείνουν να συγκρίνουν τους εαυτούς τους με τους άλλους. Το γεγονός αυτό επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τελικά μοιράζεται το άτομο τις εκδοχές του εαυτού του με τους άλλους. Οι εκδοχές αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την ακαδημαϊκή επίδοση, τον φόβο σε σχέση με τον εαυτό κ.λ.π. Η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αξίζει να διερευνηθεί ως προς την κοινωνική σύγκριση και την αυτοεκτίμηση ως αντανάκλαση στον ιδανικό εαυτό.

Πότε ξεκινά η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης;

Σύμφωνα με τους Anderson & Jiang (2018) η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι διαδεδομένη μεταξύ των εφήβων καθώς το 90% των συμμετεχόντων ηλικίας 13-17 ετών έχουν αναφέρει ότι έχουν ενεργή, τουλάχιστον μία πλατφόρμα social media. Παρόλα αυτά υπάρχουν μελέτες οι οποίες αναφέρουν πως η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ξεκινά νωρίτερα από την ηλικία των 13 ετών. Συγκεκριμένα υπάρχουν ενεργοί χρήστες ηλικίας 10 ετών (Pescott, 2020). Σημαντική πληροφορία αποτελεί πως η χρήση αυξήθηκε δυνητικά κατά την περίοδο της πανδημίας του Covid-19, όπου οι έφηβοι ανέφεραν πως χρησιμοποιούσαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να διατηρήσουν την επαφή με τους άλλους (Hudders, & Ponnet, 2020). Η επικοινωνία μέσω των social media πιθανότατα παραπέμπει στην απόφαση του ατόμου αναφορικά με το ποιες πτυχές του εαυτού του θα μοιραστεί και πώς θα τις μοιραστεί καλύτερα με γνωστούς και άγνωστους άλλους, κάτι που αναφέρεται στην αυτοπαρουσίαση του ατόμου. Ενώ η αυτοπαρουσίαση συμβάλλει στην διαμόρφωση της αυτοαντίληψης του ατόμου που αποτελεί μέρος της αναπτυξιακής περιόδου της εφηβείας.

Τι είναι η αυτοεικόνα;

Η αυτοεικόνα αναφέρεται στην έννοια του εαυτού και συγκεκριμένα στην συνολική αντίληψη που έχει κάποιος για τον εαυτό του, συμπεριλαμβανομένων των αναμνήσεων και της βιωματικής γνώσης (Oyserman, Elmore, & Smith, 2012). Οι αντιλήψεις των ατόμων για τον εαυτό τους παρουσιάζουν σταθερότητα. Παρόλα αυτά μπορούν να αλλάξουν με την πάροδο του χρόνου καθώς βιώνονται νέες εμπειρίες και γίνεται επαναξιολόγηση των ικανοτήτων και των ενδιαφερόντων τους. Όσον αφορά στα social media, η αυτο-παρουσίαση και η αντίληψη του εαυτού ενός ατόμου πιθανότατα επηρεάζεται από την έκθεση στην επιμέλεια άλλων για τον εαυτό του (έφηβοι) ή στην εξωτερική εστία αξιολόγησης (ενήλικες), συμβάλλοντας στη διεξαγωγή κοινωνικών συγκρίσεων. Συλλογικά, η αυτο-παρουσίαση και η κοινωνική σύγκριση συμβάλλουν στο πώς αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ένας έφηβος, επιτρέποντάς τους να συγκεντρώσουν σχόλια από τους συνομηλίκους και να αναγνωρίσουν ή και όχι πιθανές, διαφορετικές διαμορφώσεις του εαυτού τους μέσα από την «έκθεση» σε άλλους.

Τι σχέση έχει η επικέντρωση στην επίτευξη ενός θετικού ρεαλιστικού εαυτού με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;

Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι έφηβοι που επικεντρώνονται στην επίτευξη θετικών και ρεαλιστικών δυνατών εαυτών είναι γενικά πιθανότερο να κάνουν αναφορά σε υψηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης σε σχέση με εκείνους που εστιάζουν σε αρνητικούς ή μη ρεαλιστικούς εαυτούς. Οι αναρτήσεις στα social media μπορεί να αποτελούν διευκόλυνση ως προς την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τον εαυτό, μέσω της επιμέλειας αναρτήσεων αναφορικά με απόψεις, πεποιθήσεις και ενδιαφέροντα όπως επίσης ανεβάζοντας φωτογραφικό υλικό σε διάφορους τομείς που βασίζονται στην ταυτότητά τους. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, όταν οι έφηβοι παρουσιάζονται στο παγκόσμιο κοινό μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης πριν αναπτύξουν μια σταθερή αυτο-αντίληψη άρα αυτοεικόνα, παρουσιάζουν συχνά πολλαπλούς εξιδανικευμένους εαυτούς σε σχέση με εκείνους που ανέφεραν συνολικά μια πιο καθορισμένη αυτο-αντίληψη (Fullwood et al., 2016).

Ποιες οι διαφορές μεταξύ κοινωνικής σύγκρισης και σύγκρισης μέσω των social media;

Δεδομένου του γεγονότος πως οι έφηβοι μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουν απεριόριστη πρόσβαση στην συμμετοχή σε κοινωνική σύγκριση, διαπιστώνεται πως έχουν αναπτυχθεί επιπτώσεις ως προς την αντίληψη και την αίσθηση του εαυτού μιας και παρέχονται άπειρα ερεθίσματα. Έτσι λοιπόν, το άτομο αναπτύσσει την αίσθηση του εαυτού του, μέσα από την αξιολόγηση της εμφάνισής του και των σχέσεών του. Όμως, η διαδικτυακή σύγκριση κοινωνικής δικτύωσης μέσω των social media ενδέχεται να διαφοροποιείται από την κοινωνική σύγκριση εκτός σύνδεσης. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό αφορά στη δεδομένη ικανότητα των ατόμων να επιμελούνται την εικόνα τους για να τονίσουν τις θετικές πτυχές του εαυτού τους και να κρύψουν ή αλλοιώσουν τις αρνητικές. Ως εκ τούτου μια τέτοια μορφή σύγκρισης μπορεί να επηρεάσει τόσο θετικά όσο και αρνητικά την ανάπτυξη της αυτοεικόνας τους.

Τι θα μάθεις σε αυτό το βίντεο για το πώς τα social media επηρεάζουν την αυτοεικόνα μας αλλά και πώς να προστατεύσουμε τα παιδιά μας από αυτό:

• Πότε ξεκινά η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
• Τι είναι η «αυτοπαρουσίαση» στα social media.
• Τι σημαίνει εμπλέκομαι στην κοινωνική σύγκριση μέσω των social media για έναν έφηβο.
• Πώς η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης επηρεάζει την αυτοεκτίμηση.
• Ποιοι είναι οι πιο καίριοι κίνδυνοι για τα παιδιά μου.
• Υπάρχουν τρόποι να προστατεύσω τα παιδιά μου και τον εαυτό μου.
• Τι σημαίνει αυτοεικόνα.
• Είναι δυνατόν να αλλάξει η αυτοεικόνα του ατόμου από τα εξωτερικά ερεθίσματα όπως είναι τα social media.

Οι εξωτερικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχολογία σου: Μάθε ποιοι είναι και πώς να τους διαχειριστείς