Μέχρι σήμερα υπάρχουν πολλά ερωτηματικά σχετικά με τη φύση του ναρκισσισμού. Παρόλα αυτά μέσα από τις θεωρητικές απόψεις και τα νεότερα δεδομένα, γνωρίζουμε πως ο ναρκισσισμός αποτελεί ένα χαρακτηριστικό της προσωπικότητας, η οποία χαρακτηρίζεται από ψυχρότητα, εγωκεντρισμό, αίσθημα υπέρτατου δικαιώματος και μεγαλοπρέπεια. Τα στοιχεία αυτά της προσωπικότητας σύμφωνα με τους Krizan και Herlache (2018), αποτελούν ένα κοινωνικά αποτρεπτικό χαρακτηριστικό. Αυτό είναι και το θέμα μας, να μάθεις πώς να διαχειρίζεσαι το ναρκισσισμό του περιβάλλοντός σου ώστε να αποτρέψεις τη ζήλια και την τοξικότητα με σκοπό να προστατεύσεις αφενός μεν τα παιδιά σου, αφετέρου δε τον ίδιο σου τον εαυτό. Ωστόσο, τελειώνει ποτέ αυτό το «δράμα»;
Αν και το δυσλειτουργικό κομμάτι, όπως και τα δυναμικά χαρακτηριστικά κάθε οικογένειας είναι διαφορετικά, την ίδια στιγμή υπάρχουν κοινές αναφορές, εφόσον μιλάμε για το ναρκισσισμό. Το πιο κοινό και ταυτόχρονα σκληρό και «αδύναμο» χαρακτηριστικό αφορά την απουσία. Δηλαδή την αδυναμία του ενός εκ των δύο γονέων ή του σημαντικού ατόμου στην/για την οικογένεια να δηλώνει την παρουσία του ολοκληρωτικά στις συναισθηματικές ανάγκες των παιδιών ή ακόμα και του/της συντρόφου. Αυτός είναι και ένας από τους πιο σημαντικούς λόγους που το άτομο καθώς αναπτύσσεται δεν διαμορφώνει στιβαρή και ακλόνητη αίσθηση του εαυτού του.
Υπάρχουν δύο τύποι νάρκισσων γονέων:
Παρόλα αυτά το αντίκτυπο στα μέλη της οικογένειας είναι το ίδιο και στους δύο τύπους. Ένα παιδί που μεγαλώνει από έναν γονέα που το «καταπίνει», νιώθει τόσο πνιγμένο που δεν μπορεί να αναπτύξει μια υγιή αυτοεικόνα, ενώ το παιδί που μεγαλώνει από έναν γονέα που το αγνοεί και είναι πάντα απασχολημένος με τη δουλειά για να κερδίσει την προσοχή που αποσκοπεί από τους γύρω του, επίσης, μένει με μια ανύπαρκτη αυτοεικόνα. Και οι δύο ναρκισσιστικοί τύποι γονεϊκότητας βασίζονται στην αδυναμία του ναρκισσιστή να δει το παιδί του όπως πραγματικά είναι, με ανιδιοτελή αγάπη και ενσυναίσθηση. Το άτομο νάρκισσος είναι ανίκανο να αναγνωρίσει, να επεξεργαστεί και να διαχειριστεί τα πραγματικά συναισθήματα, είναι ανίκανο να συλλογιστεί για το συναισθηματικό κόσμο ενός άλλου ατόμου, ακόμα και αν αυτό το άτομο είναι το ίδιο του το παιδί ή ο/η σύντροφός του.
Είναι συνηθισμένο ένας νάρκισσος γονέας να παραμερίζει τις ανάγκες του όταν κρίνεται απαραίτητο, με σκοπό να παράσχει στο παιδί του ή στο/η σύντροφό του άνευ όρων αναγνώριση και αποδοχή, συνέπεια και στοργική ανατροφοδότηση; Με ακρίβεια, όχι! Αυτό συνηθίζεται να είναι στοιχείο της προσωπικότητας ενός υγιούς γονέα. Οι ναρκισσιστές γονείς έχουν ανάγκη τα παιδιά τους σκοπεύοντας στην αντανάκλαση του ίδιου τους του εαυτού. Ο σκοπός, λοιπόν, αφορά την τελειότητα του παιδιού, την κριτική αξιολόγησή του στα ανεπίτρεπτα για το νάρκισσο γονέα λάθη, στην αποτροπή ανάδειξης του αληθινού «προσώπου» του παιδιού καθώς δεν ικανοποιεί τις προσδοκίες του γονέα. Όλα όσα αναφέρθηκαν θέτουν σε εξαιρετικό κίνδυνο την αυτοεκτίμηση του παιδιού/συντρόφου, την ικανότητα εμπιστοσύνης, αναγνώρισης και επεξεργασίας των συναισθημάτων του, την ανάπτυξη μη εξαρτητικών σχέσεων και εν κατακλείδι την αυτοεικόνα του. Όπως γίνεται κατανοητό, υπερισχύουν πάντα οι ανάγκες του γονέα νάρκισσου έναντι των αναγκών του παιδιού ή του συντρόφου.
Από την άλλη πλευρά, ένα υγιές γονεϊκό πρότυπο δηλώνει το παρόν στις συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού ακόμα και όταν κρίνεται απαραίτητο να παραμερίσει τις ατομικές του ανάγκες. Για τον υγιή γονέα η ανάπτυξη της ελευθερίας έκφρασης των συναισθημάτων είναι καίριας σημασίας, καθώς αναγνωρίζεται η σημαντικότητα της ανάπτυξης υγιών σχέσεων. Η αποδοχή, η αναγνώριση, η ευελιξία και το αίσθημα χαλαρότητας ισοδυναμούν με τη γιορτή της μοναδικότητας και της αξίας του παιδιού. Οι υγιείς γονείς επιθυμούν τα παιδιά τους να αναγνωρίζουν την αυτο-αξία τους, να ανακαλύπτουν τη διαδικασία της επιλογής μέσα από τα λάθη τους, να αναδεικνύουν τη σημαντικότητα της προσπάθειας, όπως και την αναγκαιότητα για επανεκκίνηση ακόμα και όταν όλα δείχνουν πως πήγαν «στραβά». Οι υγιείς γονείς παραμένουν συναισθηματικά παρόντες παρά τις δυσκολίες που πιθανότατα αντιμετωπίζουν χωρίς να παραγκωνίζουν το ανθρώπινο στοιχείο τους. Για να μπορέσει ένα παιδί να χτίσει τη ζωή του, με νόημα και χαρά είναι απαραίτητο αυτή να αντικατοπτρίζει τη δική του αίσθηση ταυτότητας.
Στο βίντεο αυτό θα μάθεις πώς να αναγνωρίζεις τα άτομα με ναρκισσισμό, το πώς ένα ναρκισσιστικό περιβάλλον επηρεάζει κομβικά και αρνητικά την αυτοεικόνα ενός παιδιού αλλά και τη δική σου συναισθηματική κατάσταση, πώς μετουσιώνεται το βίωμα κατά την ενήλικη ζωή, τους άτυπους και τυπικούς κανόνες της σχέσης, καθώς επίσης και τρόπους να προστατεύσεις εσένα και τα παιδιά σου.
Οι εξωτερικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχολογία σου: Μάθε ποιοι είναι και πώς να τους διαχειριστείς
Zhong, J. (2023). On the Theory of Self-Structure I: The Nature of Narcissism. https://doi.org/10.31234/osf.io/753yp McBride, K. (2023). Will the Drama Ever End? Simon and Schuster. Lyons, M., Brewer, G., Hartley, A.-M., & Blinkhorn, V. (2023). “Never Learned to Love Properly”: A Qualitative Study Exploring Romantic Relationship Experiences in Adult Children of Narcissistic Parents. Social Sciences, 12(3), 159. https://doi.org/10.3390/socsci12030159 Krizan, Z., & Herlache, A. D. (2018). The Narcissism Spectrum Model: A Synthetic View of Narcissistic Personality. Personality and Social Psychology Review, 22(1), 3–31. https://doi.org/10.1177/1088868316685018
