52'
Οι αναπτυξιακές τοξίνες είναι χημικές ουσίες που συσσωρεύονται στο σώμα και σταδιακά διαταράσσουν την ανάπτυξη και εγκεφαλική και ορμονική αρτιότητα των παιδιών.
Όσο πιο νωρίς στη ζωή ξεκινά η έκθεση σε τέτοιες χημικές ουσίες, τόσο πιο σημαντικά και μη αντιστρεπτά είναι τα αποτελέσματα σε νευρολογικό, φυσιολογικό και πνευματικό επίπεδο. Είναι πλέον αποδεδειγμένο ότι πολλές αναπτυξιακές τοξίνες διαπερνούν τον πλακούντα και συσσωρεύονται στο σώμα του εμβρύου. Αντίστοιχο πρόβλημα υπάρχει με το μητρικό γάλα, το οποίο επίσης έχει βρεθεί ιδιαίτερα εμπλουτισμένο σε πολλαπλές χημικές ουσίες.
Η επιστημονική βιβλιογραφία μας δείχνει ότι έχουν βλαβερές επιπτώσεις τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες. Όμως, επειδή τα μικρά παιδιά και βρέφη (και ειδικά τα μωρά κατά την ενδομήτριο ζωή) έχουν πολύ μειωμένες αποτοξινωτικές ικανότητες, συσσωρεύουν γρήγορα βλαβερές ουσίες στο σώμα τους και υπόκεινται σε σημαντικές επιδράσεις. Επίσης, ο τρόπος έκθεσης του παιδιού (πχ. κατάποση, επαφή με το δέρμα ή εισπνοή) έχει τεράστια σημασία και σε αυτό υποβοηθούν και συγκεκριμένες συμπεριφορές (πχ. μπουσούλισμα, δάγκωμα κλπ) που συναντάμε σε βρέφη και μικρά παιδιά, τα οποία και γι’ αυτούς του λόγους κινδυνεύουν περισσότερο.
Οι αναπτυξιακές τοξίνες βρίσκονται σε πολλαπλά οικιακά προϊόντα που χρησιμοποιούμε σε καθημερινή βάση. Είναι σημαντικό για τους γονείς να είναι ενημερωμένοι τόσο για τις κυριότερες πηγές αναπτυξιακών τοξινών μέσα στο σπίτι, όσο και για πρακτικούς και ρεαλιστικούς τρόπους για να ελαχιστοποιήσουν ή να εξαλείψουν (όπου αυτό είναι εφικτό) την έκθεση των παιδιών σε αυτές τις ουσίες.
Ρεαλιστικά, είναι αδύνατον να αποφύγουμε εξολοκλήρου την έκθεση σε αυτές. Όμως, η σωστή ενημέρωση και στοχευμένη δράση μπορεί να μειώσει δραματικά την καθημερινή και αθροιστική έκθεση του παιδιού σε τέτοιες τοξίνες, πράγμα που βιολογικά και ουσιαστικά μεταφράζεται σε ένα τεράστιο θετικό βήμα για την φυσική εγκεφαλική και σωματική ανάπτυξη του παιδιού, διασφαλίζοντας τόσο την ανεμπόδιστη εξέλιξή του στο παρόν, όσο και στο μέλλον. Επίσης, η επιστημονική βιβλιογραφία μας βεβαιώνει ότι με την κατάλληλη δίαιτα, μπορούμε να υποστηρίξουμε αποφασιστικά τους αποτοξινωτικούς μηχανισμούς του σώματος για την πιο γρήγορη και αποτελεσματική αποβολή αναπτυξιακών τοξινών. Αντίστοιχα, κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό, η μητέρα μπορεί να περιορίσει δραματικά την έκθεση του βρέφους σε αναπτυξιακές τοξίνες που διαπερνούν τον πλακούντα ή συσσωρεύονται στο μητρικό γάλα.
Diamanti-Kandarakis, E., Bourguignon, J. P., Giudice, L. C., Hauser, R., Prins, G. S., Soto, A. M., ... & Gore, A. C. (2009). Endocrine-disrupting chemicals: an Endocrine Society scientific statement. Endocrine reviews, 30(4), 293-342.Vandenberg, L. N. (2019). Low dose effects challenge the evaluation of endocrine disrupting chemicals. Trends in food science & technology, 84, 58-61.Vandenberg, L. N., Hunt, P. A., & Gore, A. C. (2019). Endocrine disruptors and the future of toxicology testing—lessons from CLARITY–BPA. Nature reviews endocrinology, 15(6), 366-374.Kahn, L. G., Philippat, C., Nakayama, S. F., Slama, R., & Trasande, L. (2020). Endocrine-disrupting chemicals: implications for human health. The lancet Diabetes & endocrinology, 8(8), 703-718.Sussman, T. J., Baker, B. H., Wakhloo, A. J., Gillet, V., Abdelouahab, N., Whittingstall, K., ... & Posner, J. (2022). The relationship between persistent organic pollutants and Attention Deficit Hyperactivity Disorder phenotypes: Evidence from task-based neural activity in an observational study of a community sample of Canadian mother-child dyads. Environmental Research, 206, 112593.Lenters, V., Iszatt, N., Forns, J., Čechová, E., Kočan, A., Legler, J., ... & Eggesbø, M. (2019). Early-life exposure to persistent organic pollutants (OCPs, PBDEs, PCBs, PFASs) and attention-deficit/hyperactivity disorder: A multi-pollutant analysis of a Norwegian birth cohort. Environment International, 125, 33-42. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160412018306810European Environment Agency and UNEP Annual Message on the State of Europe’s Environment. Chemicals in the European Environment: Low Doses, HighStakes? https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/8723/Chemicals_in_the_European_Environment.pdf?sequence=3&isAllowed=yYang, C., Song, G., & Lim, W. (2019). A mechanism for the effect of endocrine disrupting chemicals on placentation. Chemosphere, 231, 326-336.Liu, J., Li, J., Wu, Y., Zhao, Y., Luo, F., Li, S., ... & Martin, J. W. (2017). Bisphenol A metabolites and bisphenol S in paired maternal and cord serum. Environmental science & technology, 51(4), 2456-2463.Hansen, J. B., Bilenberg, N., Timmermann, C. A. G., Jensen, R. C., Frederiksen, H., Andersson, A. M., ... & Jensen, T. K. (2021). Prenatal exposure to bisphenol A and autistic-and ADHD-related symptoms in children aged 2 and 5 years from the Odense Child Cohort. Environmental Health, 20(1), 1-12.Hong, S. B., Hong, Y. C., Kim, J. W., Park, E. J., Shin, M. S., Kim, B. N., ... & Cho, S. C. (2013). Bisphenol A in relation to behavior and learning of school‐age children. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 54(8), 890-899.Lee, J. E., Jung, H. W., Lee, Y. J., & Lee, Y. A. (2019). Early-life exposure to endocrine-disrupting chemicals and pubertal development in girls. Annals of Pediatric Endocrinology & Metabolism, 24(2), 78.Li, Z. M., Albrecht, M., Fromme, H., Schramm, K. W., & De Angelis, M. (2019). Persistent organic pollutants in human breast milk and associations with maternal thyroid hormone homeostasis. Environmental Science & Technology, 54(2), 1111-1119.Antignac, J. P., Main, K. M., Virtanen, H. E., Boquien, C. Y., Marchand, P., Venisseau, A., ... & Le Bizec, B. (2016). Country-specific chemical signatures of persistent organic pollutants (POPs) in breast milk of French, Danish and Finnish women. Environmental Pollution, 218, 728-738.Aerts, R., Van Overmeire, I., Colles, A., Andjelković, M., Malarvannan, G., Poma, G., ... & Covaci, A. (2019). Determinants of persistent organic pollutant (POP) concentrations in human breast milk of a cross-sectional sample of primiparous mothers in Belgium. Environment international, 131, 104979.European Commission. Restrictions Roadmap under the Chemicals Strategy for Sustainability. April 2022 file:///C:/Users/User/Downloads/SWD_2022_128_F1_STAFF_WORKING_PAPER_EN_V3_P1_1918809.PDFCousins, I. T., Johansson, J. H., Salter, M. E., Sha, B., & Scheringer, M. (2022). Outside the Safe Operating Space of a New Planetary Boundary for Per-and Polyfluoroalkyl Substances (PFAS). Environmental Science & Technology, 56(16), 11172-11179.
