Χριστούγεννα χωρίς οθόνες: Η λίστα δώρων που χρειάζεσαι

«Μαμά θέλω tablet, θέλω κινητό.»

«Είσαι μικρός ακόμα, δεν το χρειάζεσαι.»

«Μα όλοι έχουν στην τάξη μου έχουν. Και νιώθω τόσο μόνος όταν μιλάνε για τα παιχνίδια που παίζουν ή στέλνουν μηνύματα στην ομαδική του viber»

«Εσύ μπορείς να είσαι διαφορετικός»

«Δε θέλω να είμαι διαφορετικός, θέλω να ανήκω»

Ένας διάλογος που συμβαίνει σε ολοένα και περισσότερα σπίτια. Που φέρνει τους γονείς αντιμέτωπους με τον μεγαλύτερο φόβο τους. Να ακούσουν την επιθυμία του παιδιού τους και να νιώσουν ότι το εκθέτουν στον κίνδυνο της απομόνωσης και της εξάρτησης από τις οθόνες ή να παραμείνουν ακλόνητοι στο «όχι» και να αισθανθούν ότι απομακρύνουν το παιδί τους, ότι δεν το κατανοούν; 

Σε κάθε περίπτωση, η απομάκρυνση φαίνεται πιθανή. Το παιδί μπορεί να βυθιστεί στην οθόνη για να νιώσει μέρος μιας ομάδας ή να απομακρυνθεί συναισθηματικά από τον γονιό που «δεν το καταλαβαίνει».

Όμως, γιατί να μείνουμε ανάμεσα σε δύο κακά σενάρια;
Γιατί να μη γράψουμε ένα τρίτο, απαλλαγμένο από φόβους και ενοχές;

Ένα σενάριο γεμάτο παιχνίδι, σύνδεση με την οικογένεια, αίσθηση ανήκειν με τους συνομηλίκους, κατανόησης, αποδοχής, εξερεύνησης, ανακάλυψης, δημιουργικότητας. 

Ένα σενάριο όπου η οθόνη δεν είναι η μόνη λύση, ούτε ο απόλυτος εχθρός, αλλά μια μικρή ψηφίδα μέσα σε έναν πολύ μεγαλύτερο κόσμο πραγματικών εμπειριών.

Γιατί τα παιδιά ζητάνε οθόνες

Τα παιδιά δεν ζητούν οθόνες επειδή τις προτιμούν από τη φύση τους. Τις ζητούν γιατί

• τους προσφέρουν αίσθηση «ανήκειν»

«Όλοι οι φίλοι μου παίζουν… θέλω κι εγώ».
Η μίμηση συνομηλίκων είναι ισχυρή δύναμη κοινωνικοποίησης.

• δίνουν άμεση επιβράβευση

Τα βιντεοπαιχνίδια ενεργοποιούν γρήγορα το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Παράγεται άμεση ντοπαμίνη, η οποία κάνει το παιδί να νιώθει άμεση επιτυχία χωρίς προσπάθεια. Αυτό του προσφέρει αίσθηση επιτυχίας,  πολλές φορές πιο έντονη από ό,τι βιώνει στις δραστηριότητες της πραγματικής ζωής.
Η επιτυχία αυτή ενισχύει το αίσθημα αυτοπεποίθησης μέσα στο παιχνίδι, άρα μεγαλώνει η επιθυμία να επιστρέψει εκεί όπου νιώθει «καλός», «ικανός», «νικητής».

• δημιουργούν (ψευδ)αίσθηση επικοινωνίας χωρίς ρίσκο

Τα βιντεοπαιχνίδια και τα chats δημιουργούν αίσθηση παρέας,  χωρίς να υπάρχει πραγματική αλληλεπίδραση. Στην πραγματικότητα η αλληλεπίδραση είναι περιορισμένη και δεν καλλιεργεί κοινωνικές δεξιότητες. Δίνουν στο παιδί ένα είδος «σχέσης» χωρίς συναισθηματικό κόπο. Το παιδί δεν χρειάζεται να μιλήσει, να εκτεθεί, δεν υπάρχει κίνδυνος απόρριψης. Η οθόνη γίνεται εύκολη κοινωνικότητα, αλλά όχι ουσιαστική.

• Απόδραση από την κοπιαστική, γεμάτη άγχος καθημερινότητα

Σε αντίθεση με το δημιουργικό παιχνίδι, όπου το παιδί πρέπει να σκεφτεί, να φτιάξει σενάριο, να αναλάβει πρωτοβουλία, να αντιμετωπίσει βαρεμάρα, με την οθόνη, η ευχαρίστηση έρχεται χωρίς κόπο. Και σε μια εποχή που τα παιδιά τρέχουν από τη μία δραστηριότητα στην άλλη και οι απαιτήσεις των μαθημάτων είναι αυξημένες, οι οθόνες λειτουργούν ως καταφύγιο του «τίποτα».

• η έλξη του “απαγορευμένου”

Όσο περισσότερο μια οθόνη παρουσιάζεται στο παιδί ως επικίνδυνη, κακή ή απαγορευμένη, τόσο περισσότερο ενεργοποιείται ο μηχανισμός της ψυχολογικής αντιδραστικότητας, δηλαδή το «Αν μου το στερούν, το θέλω ακόμη περισσότερο». Η δαιμονοποίηση της οθόνης ενισχύει τον μυστικό πόθο για αυτήν και κάνει την εμπειρία της οθόνης να αποκτά μεγαλύτερη αξία από όση πραγματικά έχει.

Γιατί οι οθόνες δεν είναι «δώρο» για την ανάπτυξη, τη συγκέντρωση και την κοινωνικοποίηση του παιδιού

Η υπερβολική χρήση οθόνης επηρεάζει

• την ικανότητα συγκέντρωσης 

η γρήγορη εναλλαγή εικόνων μειώνει την εστιασμένη προσοχή, την μνήμη και την κριτική, εφευρετική σκέψη. 

• τις εκτελεστικές λειτουργίες και την σωματική ανάπτυξη

η οθόνη, η εστίαση, η έλλειψη αισθητηριακών ερεθισμάτων και η καθιστική στάση που απαιτείται, προκαλεί περισσότερη παρορμητικότητα στα παιδιά, των οποίων το νευρικό σύστημα είναι φτιαγμένο να αναπτύσσεται μέσα από την κίνηση και τα ερεθίσματα και τα αναζητά με μένος, έστω και ετεροχρονισμένα. Επίσης, στερεί από το παιδί ερεθίσματα κίνησης, απαραίτητα για την υγιή σωματική του ανάπτυξη, την αδρή και λεπτή κινητικότητα. 

• την κοινωνική ανάπτυξη και τις δεξιότητες επικοινωνίας

οι οθόνες δεν βοηθούν στην ανάπτυξη βασικών επικοινωνιακά κοινωνικών σημάτων, όπως το  βλέμμα, η χροιά και ο τόνος φωνής, οι εκφράσεις του προσώπου, η στάση σώματος. Μειώνεται η ικανότητα κοινωνικής ανάγνωσης του συνομιλητή και η ανάπτυξη ενσυναίσθησης. Τα παιδιά δημιουργούν την ψευδαίσθηση επικοινωνίας, στην πραγματικότητα, όμως, απομονώνονται σε σχέσεις μονομερείς, χωρίς αλληλεπίδραση και αμοιβαία αισθήματα.  

• την ψυχική υγεία

αυξημένος χρόνος οθόνης συνδέεται με αυξημένα ποσοστά άγχους, κατάθλιψης, ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής και αυτοκτονικές σκέψεις, συμπτώματα ΔΕΠΥ.

Ωστόσο, οι οθόνες, δεν είναι απορριπτέες. Βοηθούν πραγματικά στην γνωστική ανάπτυξη και λογικομαθηματική ικανότητα όταν χρησιμοποιούνται με όριο στον χρόνο και για περιεχόμενο, όπως εφαρμογές STEM, εκμάθησης ή δημιουργίας. Ο στόχος είναι οι οθόνες να αποτελούν έναν μικρό μέρος της καθημερινότητας, όχι το κέντρο της. 

Πώς το «όχι» στις οθόνες σήμερα διαμορφώνει υγιή σχέση με αυτές στο μέλλον

Το όριο στην παιδική ηλικία δεν είναι απαγόρευση. Είναι πυξίδα για ένα μέλλον ενός ενήλικα που λέει όχι χωρίς ενοχές, λέει ναι χωρίς πίεση, αυτό-οριοθετείται, σέβεται τις ανάγκες του και φροντίζει τον εαυτό του σε όλα τα επίπεδα, επιθυμεί να παραμένει παραγωγικός, να μην τα παρατάει στα εμπόδια και να αναζητά στην ζωή την χαρά, την εξέλιξη, την δημιουργία. 

Το παιδί που έχει μάθει να παίζει χωρίς οθόνη ξέρει να αντέχει τη βαρεμάρα, να δημιουργεί δικές του ιδέες, να βρίσκει λύσεις, να συνεχίζει την ανακάλυψη και την εξερεύνηση. Δεν στερείται φαντασίας και εφευρετικότητας όταν αναζητά λύσεις στα προβλήματά του. Έχει εμπειρίες σύνδεσης μέσα στην οικογένεια και με τους συνομηλίκους και μπορεί να χτίσει υγιείς ενήλικες ερωτικές και συντροφικές σχέσεις, με διάρκεια στο χρόνο και αληθινή επένδυση συναισθημάτων. Το παιδί αυτό, αναμφίβολα, θα αναπτύξει πολύ πιο υγιή σχέση με την τεχνολογία στην εφηβεία και την ενήλικη ζωή, καθώς θα αναζητά την αληθινή ζωή, την δράση, την αλληλεπίδραση, την παρέα, την συνύπαρξη.

Το «όχι» του γονέα σήμερα είναι η ελευθερία του αυριανού ενήλικα.

Παιχνίδια και δραστηριότητες που χτίζουν σύνδεση και αναμνήσεις

Τα δώρα που αξίζουν δεν είναι αυτά που «εντυπωσιάζουν», αλλά αυτά που ενώνουν. 

• Επιτραπέζια Παιχνίδια όπου όλη η οικογένεια ή μια παρέα παίζει μαζί για έναν κοινό στόχο: την χαρά, το γέλιο, την σύνδεση.
• Μεγάλα παζλ Παζλ 100 τεμαχίων - 200 κομματιών για παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας απαιτούν την εμπλοκή ενός ενήλικα. Και παζλ 300–500 είναι ιδανικά για να συμμετέχει όλη η οικογένεια ή για παρέα φίλων άνω των 10 ετών. 
• DIY projects & κατασκευές: Το να ετοιμάζουν μικρά χεράκια, με τη βοήθεια του ενήλικα, τα δώρα που θα χαρίσουν σε φίλους και συγγενείς ή την διακόσμηση του σπιτιού, έχει αξία διαχρονική. Το παιδί, κάθε χρόνο θα έρχεται σε επαφή με τις δημιουργίες της προηγούμενης χρονιάς και θα παρατηρεί την εξέλιξη των δεξιοτήτων του και θα θυμάται στιγμές γέλιου, χαράς μα και μικρούς, αδελφικούς καυγάδες, που θα του θυμίζουν πως είναι μέλος μιας δυνατής ομάδας που αντέχει στον χρόνο.
• Δραστηριότητες αφήγησης και συζήτησης: Τι καλύτερο από την αγκαλιά, το χουχούλιασμα και την ανάγνωση ή αφήγηση χριστουγεννιάτικων παραμυθιών και ιστοριών. Είναι η στιγμή που παλιές ιστορίες έρχονται στη μνήμη και τις αφηγούμαστε με τον ίδιο ή διαφορετικό τρόπο και νέες γίνονται τροφή για σκέψη, για νέα φανταστικά ταξίδια.

Παιχνίδια που κρατούν την προσοχή, ενισχύουν φαντασία και δημιουργικότητα

• Open-ended παιχνίδια: Τουβλάκια, lego, μαγνητικές κατασκευές, φιγούρες, αντικείμενα που μεταμορφώνονται ενισχύουν την πρωτοβουλία, την δημιουργικότητα, την ευελιξία σκέψης, την φαντασία και το συμβολικό παιχνίδι.
• Role-play παιχνίδια: Στολές, οχήματα, κούκλες, κουζίνες, μουσικά όργανα, εργαλεία, σετ γιατρών, εξερευνητικά σετ, χάρτες κατευθύνουν το συμβολικό παιχνίδι, μέσα από το οποίο το παιδί εμπλουτίζει τη γλώσσα, την επικοινωνία, την φαντασία, την συναισθηματική αλληλεπίδραση, την ενσυναίσθηση και την κοινωνική σκέψη.
• Κατασκευές και παζλ: Εξαιρετικά παιχνίδια για συγκέντρωση, λεπτή κινητικότητα, κριτική ικανότητα, οπτικοχωρική αντίληψη, επιμονή και λογική. 

Παιχνίδια και δραστηριότητες που καλλιεργούν μάθηση και περιέργεια

Η περιέργεια είναι το καύσιμο της μάθησης.

Βιβλία, παραμύθια, περιπέτειες, επιστημονικά βιβλία, εγκυκλοπαίδειες γίνονται πηγή γνώσεων, πληροφοριών, ταξιδιών με τα μάτια, την σκέψη, την φαντασία. 

Παιχνίδια επιστήμης, πειράματα, ρομποτική πρώτης ηλικίας και μικροσκόπια γίνονται η αφορμή για πάθος εξερεύνησης και ανακάλυψης για όλη τη ζωή. 

Παιχνίδια εξερεύνησης, υδρόγειοι, χάρτες, παιχνίδια γεωγραφίας γίνονται αφορμή για τα πρώτα ταξίδια στον κόσμο της γνώσης, των εμπειριών, της δημιουργικότητας. 

MAX STORES

Λίγα λόγια για την εταιρεία: 

Η εταιρεία MAX STORES αποτελεί μια αμιγώς ελληνική επιχείρηση που εδώ και πάνω από 30 χρόνια έχει ως κύριο μέλημα της να προσφέρει αυτό ακριβώς που θέλουν και χρειάζονται τα παιδιά! Η μεγάλη ποικιλία σε παιχνίδια, βιβλία, εποχιακά και σχολικά είδη αλλά και επιπλέον σε αναλώσιμα και προϊόντα deco «φέρνει» τη MAX STORES τα τελευταία χρόνια, στις πρώτες επιλογές των γονιών για όλες τις αγοραστικές ανάγκες της οικογένειας.

Με κέντρο το παιδί και την οικογένεια, τα MAX STORES διατηρούν ένα ζεστό και φιλικό περιβάλλον, τόσο για τους πελάτες όσο και για τους εργαζομένους τους, επενδύοντας στο ειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό (το οποίο σήμερα αριθμεί πάνω από 300 άτομα), με κύριο γνώμονα τη γνώση, την εργατικότητα και την καλή διάθεση, υποστηρίζοντας με υπευθυνότητα, σταθερά και δυναμικά το πολύχρονο έργο τους.