Τι είναι το Καρεκλάκι της Σκέψης και γιατί δεν βοηθά το παιδί σου

Είναι μια πρακτική διαχείρισης των δύσκολων συμπεριφορών ενός παιδιού με ρίζες παλιές, η οποία καθόλου δε συμβαδίζει με τις εξελικτικές, παιδαγωγικές μεθόδους της εποχής μας. 

Ως καρέκλα εννοούμε κάθε χώρο, στον οποίο θα απομακρύνουμε μόνο του ένα παιδί που έκανε μια συμπεριφορά δύσκολη, προκλητική, επικίνδυνη, εκτός ορίων και θα του πούμε “να σκεφτεί τι έκανε”, προσδοκώντας, πως το παιδί θα καταλάβει τι μας ενόχλησε και δεν θα το επαναλάβει. 

Αντίστοιχη πρακτική είναι και το Time Out, όπου απομακρύνουμε το παιδί μόνο του να “ηρεμήσει” και “να σκεφτεί” τι έκανε.

Γιατί η μέθοδος αυτή είναι αναποτελεσματική 

Αδυναμία μνημονικής Ανάκλησης Γεγονότων

Η Ικανότητα ένα παιδί να ανακαλεί στη μνήμη του τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν ξεκινάει μετά την ηλικία των 3 ετών. Ως τότε, ο Ιππόκαμπος της μνήμης του απλά αποθηκεύει γεγονότα, μα δεν τα ανακαλεί στον Προμετωπιαίο Λοβό για να τα επεξεργαστεί! Αυτό σημαίνει, πως τα παιδιά προσχολικής ηλικίας χρειάζονται έναν ενήλικα που θα επαναδιηγηθεί τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν. Και μιλώντας ξανά στο παιδί για το τι έγινε, θα βοηθήσει το παιδί να συνδέσει τα γεγονότα με το πως το παιδί ένιωσε (Συναίσθημα), πως αντέδρασε (Συμπεριφορά) και τι Συνέπειες είχε η Συμπεριφορά αυτή « Ήθελες να πετάξεις την πέτρα σου πολύ μακριά. Ήθελες να νιώσεις δυνατός. Και δεν κοίταξες γύρω σου αν περνούν άλλα άτομα. Και η πέτρα έπεσε πάνω στη Σοφία. Κι αυτό την έκανε να πονέσει» 

Αδυναμία εκτέλεσης Πολύπλοκων Νοητικών Διεργασιών (Θεωρία του Νου) 

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος ξεκινάει να κατανοεί ότι οι άλλοι σκέφτονται με τρόπο διαφορετικό από τον ίδιο, έχουν διαφορετικές επιθυμίες και προθέσεις, γύρω στα 4 έτη. Παράλληλα, ξεκινάει να αναπτύσσεται και η ενσυναίσθηση, όπου το παιδί αντιλαμβάνεται και κατανοεί τα διαφορετικά συναισθήματα των άλλων. Ως τότε, τα παιδιά σκέπτονται πιο εγωκεντρικά και συχνά δεν μπορούν να αναλογιστούν τις ψυχικές καταστάσεις των άλλων. Αυτές οι πολύπλοκες νοητικές διεργασίες, κατά τις οποίες ο άνθρωπος κατανοεί ότι οι σκέψεις και οι πεποιθήσεις των άλλων ανθρώπων μπορεί να διαφέρουν από τις δικές του, είναι γνωστές και ως Θεωρία του Νου (Theory of mind).

Η δημιουργία μιας ισχυρής Θεωρίας του Νου, η οποία ξεκινάει γύρω στα 4 με 5 έτη και ολοκληρωνεται στην ενήλικη ζωή,  είναι ζωτικής σημασίας, καθώς προσπαθούμε να κατανοήσουμε το πώς σκέφτονται οι άνθρωποι, να προβλέψουμε τη συμπεριφορά τους, να συμμετάσχουμε σε κοινωνικές σχέσεις και να λύσουμε διαπροσωπικές συγκρούσεις.

Ανάπτυξη Συναισθημάτων Ματαίωσης, Θλίψης, Αδυναμίας και Φόβου στο Παιδί (Χαμηλή Αυτοπεποίθηση) 

Το καρεκλάκι της Σκέψης συνοδεύεται και από την ταμπέλα του “κακού / ζωηρού/ άτακτου” παιδιού. Το παιδί που θα καθίσει στην καρέκλα αυτή έχει την ικανότητα να αναγνωρίσει ότι έκανε κάτι μη επιθυμητό, μα όχι τι ήταν αυτό! Και σαν αποτέλεσμα, η εγωκεντρική σκέψη των προνηπίων τα ωθεί να σκεφτούν πως τα ίδια δεν είναι “καλά παιδιά”, πως δεν είναι επιθυμητά και αρεστά. 

Επίσης, ένα παιδί που άθελά του δρα παρορμητικά ή ανεύθυνα και ξαφνικά βρίσκεται στην “κακή καρέκλα”, εύκολα θα νιώσει αδικία και ματαίωση για το τι συνέβη. Μπορεί μέσα του να νιώθει ενοχές για το ατύχημα ή την ταραχή που ενδεχομένως προκάλεσε, μα δεν έχει την ικανότητα πάντα να τις εκφράσει. Αντιθέτως, η αίσθηση της άδικης τιμωρίας ίσως του δημιουργήσει συναισθήματα θυμού και μόλις απομακρυνθεί από την καρέκλα να συμπεριφερθεί ξανά άσχημα! 

Και το χειρότερο όλων είναι ο Φόβος της Απόρριψης που συνοδεύει την Καρέκλα της Σκέψης. Η σκέψη πως είμαι κακό παιδί και οι γονείς μου και οι φίλοι μου θα με απορρίψουν και θα απογοητευτούν μαζί μου, δημιουργεί στο παιδί συναισθήματα ενοχής, φόβου απόρριψης, θλίψης, αδυναμίας. Και μπορεί το παιδί να συμπεριφερθεί “όμορφα” όταν τελειώσει η τιμωρία της Καρέκλας.