«Ρίξε καμία, να δεις πώς θα καταλάβει!» – Γιατί το ξύλο δεν βγήκε από τον παράδεισο
Όρια & ΤιμωρίαΔιαπαιδαγώγηση

«Ρίξε καμία, να δεις πώς θα καταλάβει!» – Γιατί το ξύλο δεν βγήκε από τον παράδεισο

Κι εμείς τι πάθαμε που φάγαμε και καμία; Είναι ίσως από τα πιο γνωστά debate που θα έρθει κάποιος αντιμέτωπος όταν γίνει γονιός. Βγήκε όμως το ξύλο από τον παράδεισο, ή έστω υπάρχουν λόγοι να το ρομαντικοποιήσουμε;

Γιατί το ξύλο δεν θα έπρεπε να είναι επιλογή;

Η επιστημονική κοινότητα ομόφωνα στις μέρες μας συμφωνεί πλέον μόνο στις αρνητικές επιδράσεις της σωματικής τιμωρίας. Η βία και η σωματική παρέμβαση δεν είναι επιλογή για κανένα σύγχρονο σύστημα διαπαιδαγώγησης, καθώς δεν φαίνεται να αποδεικνύεται ούτε η συμπεριφορική αποτελεσματικότητά της. Με άλλα λόγια, σε αντίθεση με τις προσδοκίες των περισσότερων, το ξύλο όχι μόνο δεν βελτιώνει της «αρνητικές» ή «δύσκολες» συμπεριφορές, αντίθετα φαίνεται ότι συνδέεται με επιδεινούμενη συμπεριφορά και θέματα ανάπτυξης όταν εφαρμόζεται αλλά και με προβλήματα συμπεριφοράς και ανάπτυξης στην πρώιμη παιδική ηλικία (1), καθώς επηρεάζει την ανάπτυξη του εγκεφάλου και- κατ’ επέκταση- τις γνωστικές δεξιότητες σε αυτές τις πρώιμες ηλικίες (2). Αντίστοιχα, φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάζει και την σχολική ζωή των παιδιών, με προβλήματα στις γνωστικές τους δεξιότητες, θέματα απομόνωσης από τους συνομηλίκους και δυσκολίες κοινωνικοποίησης στο σχολικό περιβάλλον (3), ενώ συσχετίζεται και με την εκδήλωση βίας από τα παιδιά και εκδηλώσεις θυμού έξω από το οικογενειακό τους περιβάλλον (4).

Όσο οι έρευνες προχωρούν, φαίνεται πως οποιαδήποτε σωματική τιμωρία χρειάζεται να κατατάσσεται στις δυσμενείς παιδικές εμπειρίες (Adverse Childhood Events -aces) (5), ενώ συσχετίζεται ανεξάρτητα με τα δημογραφικά χαρακτηριστικά του πληθυσμού με εσωτερικευμένα και εξωτερικευμένα προβλήματα συμπεριφοράς στην παιδική και εφηβική ηλικία (6), με χρήση βίας στην εφηβεία ή στις ρομαντικές σχέσεις στη μετέπειτα ζωή (7). Ένα βίαιο οικογενειακό περιβάλλον μπορεί να συσχετιστεί και με αύξηση των εξαρτήσεων (8).

Ακόμα και αν είναι μια φορά στο τόσο; Κι εμείς όμως δεν πάθαμε και τίποτα.

Τα προσωπικά βιώματα που έχουμε οι περισσότεροι σημερινοί γονείς, κάνουν το τοπίο ακόμα πιο θολό. Έχοντας μεγαλώσει σε δεκαετίες που το ξύλο προς τους ανηλίκους ήταν θεμιτό και αποδεκτό, συχνά δυσκολευόμαστε να επιλέξουμε έναν δρόμο που δεν τον έχουμε βιώσει (9). Και, ενώ για πολλά χρόνια μέσα σε αυτό το τεράστιο debate, υπήρξαν φωνές που έλεγαν ότι ένα γενικότερο θετικό γονεϊκό στυλ μπορεί να εξισορροπήσει την σωματική τιμωρία, κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να αποδεικνύεται, κάνοντας τις συστάσεις ξεκάθαρες (10).

Από την άλλη, είναι αδύνατο να αρνηθούμε ότι μεγαλώνουμε τα παιδιά μας σε ένα τελείως διαφορετικό περιβάλλον από αυτό που μεγαλώσαμε οι ίδιοι, και όχι μόνο από θέμα κουλτούρας και νοοτροπίας, αλλά κυρίως από θέμα γνώσεων. Οι τελευταίες δεκαετίες αποκάλυψαν πολλά σε σχέση με την ανάπτυξη του εγκεφάλου και πώς αυτή επηρεάζεται από την επίδραση του περιβάλλοντος. Η επανόρθωση είναι πολύ σημαντική στη σχέση μας με τα παιδιά μας, όμως, πλέον γνωρίζουμε ότι ένα υποστηρικτικό γονεϊκό στυλ, χωρίς χρήση οποιασδήποτε βίας, με αυξημένη φροντίδα και ισορροπημένο έλεγχο είναι αυτό που μπορεί να έχει τα καλύτερα αποτελέσματα μακροχρόνια για τα παιδιά μας (11).

Δεν είναι πάντα εύκολο

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να αξιολογούμε τα κίνητρά μας. Τι μαθαίνω σε ένα παιδί, που στην δικιά του δυσκολία απαντώ με μια σφαλιάρα; Πιθανότατα να με φοβάται, πιθανότατα να υποτιμά τον εαυτό του, σε κάθε περίπτωση να θυμώνει, είτε το εξωτερικεύει, είτε το εσωτερικεύει. 

Μπορώ να δω αυτή την συμπεριφορά σαν μια ευκαιρία για σύνδεση, συνεννόηση και καθοδήγηση, εάν ναι, τότε έχω ανοίξει έναν δρόμο εμπιστοσύνης, σίγουρα μακριά από το ξύλο που έτσι κι αλλιώς δεν θα οδηγούσε σε κανέναν παράδεισο.

  1. Avezum, M. D. M. M., Altafim, E. R. P., & Linhares, M. B. M. (2023). Spanking and Corporal Punishment Parenting Practices and Child Development: A Systematic Review. Trauma, violence & abuse, 24(5), 3094–3111. https://doi.org/10.1177/15248380221124243
  2. Zolotor, A. J., Robinson, T. W., Runyan, D. K., Barr, R. G., & Murphy, R. A. (2011). The emergence of spanking among a representative sample of children under 2 years of age in north Carolina. Frontiers in psychiatry, 2, 36. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2011.00036
  3. Wiggers, M., & Paas, F. (2022). Harsh Physical Discipline and Externalizing Behaviors in Children: A Systematic Review. International journal of environmental research and public health, 19(21), 14385. https://doi.org/10.3390/ijerph192114385
  4. Zhu, J., Yu, C., Bao, Z., Jiang, Y., Zhang, W., Chen, Y., Qiu, B., & Zhang, J. (2017). Deviant Peer Affiliation as an Explanatory Mechanism in the Association between Corporal Punishment and Physical Aggression: a Longitudinal Study among Chinese Adolescents. Journal of abnormal child psychology, 45(8), 1537–1551. https://doi.org/10.1007/s10802-016-0259-0
  5. Ma, J., Lee, S. J., & Grogan-Kaylor, A. (2021). Adverse Childhood Experiences and Spanking Have Similar Associations with Early Behavior Problems. The Journal of pediatrics, 235, 170–177. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2021.01.072
  6. Ma, J., Grogan-Kaylor, A., & Lee, S. J. (2020). Does community violence exposure moderate the associations between maternal spanking and early child behavior problems?. Aggressive behavior, 46(3), 210–219. https://doi.org/10.1002/ab.21882
  7. Temple, J. R., Choi, H. J., Reuter, T., Wolfe, D., Taylor, C. A., Madigan, S., & Scott, L. E. (2018). Childhood Corporal Punishment and Future Perpetration of Physical Dating Violence. The Journal of pediatrics, 194, 233–237. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2017.10.028
  8. Salmon, S., Chartier, M., Roos, L. E., & Afifi, T. O. (2023). Typologies of child maltreatment and peer victimization and the associations with adolescent substance use: A latent class analysis. Child abuse & neglect, 140, 106177. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2023.106177
  9. Taylor, C. A., Al-Hiyari, R., Lee, S. J., Priebe, A., Guerrero, L. W., & Bales, A. (2016). Beliefs and ideologies linked with approval of corporal punishment: a content analysis of online comments. Health education research, 31(4), 563–575. https://doi.org/10.1093/her/cyw029
  10. Ward, K. P., Lee, S. J., Pace, G. T., Grogan-Kaylor, A., & Ma, J. (2020). Attachment Style and the Association of Spanking and Child Externalizing Behavior. Academic pediatrics, 20(4), 501–507. https://doi.org/10.1016/j.acap.2019.06.017
  11. Ward, K. P., Lee, S. J., Grogan-Kaylor, A. C., Ma, J., & Pace, G. T. (2022). Patterns of caregiver aggressive and nonaggressive discipline toward young children in low- and middle-income countries: A latent class approach. Child abuse & neglect, 128, 105606. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2022.105606
  • στερεότυπα
  • ξύλο
  • θετική διαπαιδαγώγηγση