Πώς να βοηθήσω το παιδί μου να διαχειριστεί τα συναισθήματά του;

Αυτό το άρθρο είναι βασισμένο στη Συγκινησιακά Εστιασμένη Θεραπεία (Johnson, 2012, 2019) για το πώς να βοηθήσουμε το παιδί να διαχειριστεί δύσκολα συναισθήματα.

Γιατί είναι σημαντικό να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας;

Όταν δεν αναγνωρίζουμε και δεν εκφράζουμε τα συναισθήματά μας, αυτά βρίσκουν διέξοδο με τρόπους που μας δημιουργούν περισσότερες δυσκολίες (Johnson, 2012). Η φυσιολογική αντίδραση του ανθρώπου σε μια κατάσταση στην οποία δεν νιώθει ασφαλής είναι η τάση πάλης – φυγής, δηλαδή παλεύω με όποιο τρόπο μπορώ, ή απομακρύνομαι (Maté, 2011). Αυτές οι αντιδράσεις είναι αποτελεσματικές σε περίπτωση που κινδυνεύουμε σωματικά, δεν μας βοηθούν όμως να αντιμετωπίσουμε τις συναισθηματικές μας δυσκολίες.

Ποια είναι η δική μας σχέση με τα δύσκολα συναισθήματα;

Πριν ξεκινήσουμε να βοηθήσουμε το παιδί μας με τα συναισθήματά του, καλό είναι να εξετάσουμε τη δική μας σχέση με τα δύσκολα συναισθήματα. Τι μάθαμε από τους γονείς μας για το πώς να διαχειριζόμαστε δύσκολα συναισθήματα; Πώς ανταποκρίνονταν στα δικά μας δύσκολα συναισθήματα;

Τι κάνουμε όταν δυσκολευόμαστε συναισθηματικά;

• Εκφράζουμε θυμό/εκνευρισμό;
• Απομακρυνόμαστε από τους άλλους και τα κρατάμε μέσα μας;
• Βρίσκουμε κάτι να μας αποσπάσει την προσοχή;
• Κάνουμε ένα αστείο για να αποφύγουμε την ένταση;
• Μοιραζόμαστε το πώς αισθανόμαστε;

Πώς αντιδράει το παιδί μας όταν συναντάει μια δυσκολία; Τι θα θέλαμε να μάθει από εμάς για το πώς να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του, όταν αυτά το δυσκολεύουν;

Πώς να βοηθήσω το παιδί μου να διαχειριστεί τα συναισθήματά του;

Πώς να βοηθήσουμε το παιδί να εκφράσει τα συναισθήματά του;

Η πιο πολύτιμη στήριξη στην όποια δυσκολία, είναι η αναγνώριση των συναισθημάτων μας από τους άλλους και το μήνυμα ότι το συναίσθημά μας είναι αποδεκτό και κατανοητό (Sue Johnson, 2019). Βοηθάμε το παιδί να αναγνωρίσει και να εκφράσει τα συναισθήματά του και του δείχνουμε ότι η δυσκολία του είναι απολύτως κατανοητή και τα συναισθήματά του πλήρως αποδεκτά. Αυτό το βήμα είναι απαραίτητο, ακόμα και αν δεν συμφωνούμε με τον τρόπο που τα εκφράζει. Έτσι δημιουργείται μια ασφαλής βάση για να μπορέσει το παιδί να αναγνωρίσει, να μοιραστεί και να επεξεργαστεί τα συναισθήματά του.

Για να βοηθήσουμε το παιδί να αποκτήσει δεξιότητες αναγνώρισης και έκφρασης των συναισθημάτων του, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ιστορίες που αναφέρονται σε συναισθήματα και μετά να κουβεντιάσουμε για τα δικά μας συναισθήματα. Μπορούμε επίσης να μοιραζόμαστε συστηματικά μια ευχάριστη και μια δύσκολη στιγμή που είχαμε μέσα στη μέρα ή την εβδομάδα.

Δίνουμε το παράδειγμα μιλώντας για τα δικά μας συναισθήματα σε σχέση με τις ευχάριστες και δύσκολες στιγμές που μας προέκυψαν π.χ. μια δυσκολία στο παρκάρισμα, ή μια δυσκολία που καταφέραμε να ξεπεράσουμε (φροντίζοντας πάντα το περιεχόμενο να μην δημιουργήσει επιπρόσθετη ανησυχία στο παιδί). Ρωτάμε το παιδί για τις δικές του ευχάριστες και δύσκολες στιγμές και το βοηθάμε να εντοπίσει και να εκφράσει τα συναισθήματά του γύρω από αυτές.

Καλό είναι να εξετάσουμε τα δικά μας συναισθήματα απέναντι στη δυσκολία του παιδιού μας και να τα διαχωρίσουμε από αυτά του παιδιού. Προσπαθούμε να μείνουμε ψύχραιμοι και να μην αντιδράσουμε, αλλά να δείξουμε ότι κατανοούμε το συναίσθημά του.

Πώς να βοηθήσω το παιδί μου να διαχειριστεί τα συναισθήματά του;

Πώς να το βοηθήσουμε να βρει λύσεις σε μια δυσκολία;

Φτιάχνουμε μαζί μια λίστα με πράγματα που μας βοηθούν να νιώσουμε καλύτερα π.χ.

• να ζωγραφίσουμε,
• να πάμε μια βόλτα,
• να ακούσουμε ή να τραγουδήσουμε το αγαπημένο μας τραγούδι,
• να χορέψουμε,
• 10 βαθιές ανάσες,
• 10 διατάσεις,
• να χοροπηδήσουμε,
• ένα ποτήρι νερό,
• να παίξουμε με ένα κατοικίδιο.

Η λίστα μπορεί να περιλαμβάνει εικόνες που θα βρούμε μαζί στο διαδίκτυο, σε περιοδικά ή που θα ζωγραφίσουμε εμείς.

Μοιραζόμαστε τους τρόπους με τους οποίους διαχειριστήκαμε εμείς τη δυσκολία μας π.χ. μιλώντας με φίλους, ζητώντας βοήθεια, κάνοντας γυμναστική, κάνοντας μια βόλτα, διαλογισμό κ.λ.π.

Ρωτάμε το παιδί τι μπορεί να κάνει το ίδιο για να νιώσει καλύτερα, με βάση τη λίστα που έχουμε δημιουργήσει. Μετά κουβεντιάζουμε τι χρειάζεται το παιδί από εμάς. Στη συνέχεια, ψάχνουμε μαζί να βρούμε λύσεις, π.χ. Τι θα ήθελες να γίνει τώρα, πώς νομίζεις ότι μπορεί να λυθεί αυτό το πρόβλημα;

Αν βοηθήσουμε το παιδί μας να μάθει να αναγνωρίζει και να μοιράζεται τα δύσκολα του συναισθήματα, θα έχει πάντα τα εφόδια να αντιμετωπίζει όποια δυσκολία προκύπτει