Πώς να αλλάξεις διατροφικές συνήθειες στην οικογένεια
Οι γονείς διαμορφώνουν το διατροφικό περιβάλλον των παιδιών μέσω διαφόρων τρόπων. Η επιλογή της μεθόδου σίτισης από όταν είναι βρέφη, τα τρόφιμα που υπάρχουν στο σπίτι και είναι προσβάσιμα και διαθέσιμα, η άμεση επίδραση του γονέα ως πρότυπο (role model) και o βαθμός της έκθεσης των παιδιών σε οθόνες και διαφημίσεις είναι μερικοί μόνο από τους παράγοντες που διαμορφώνουν τα διατροφικά πρότυπα των παιδιών.
Ποιοι είναι οι κύριοι παράγοντες που εμποδίζουν την αλλαγή των διατροφικών μας συνηθειών και πώς μπορούμε να τους αντιμετωπίσουμε;
Παράγοντες που επηρεάζουν τις διατροφικές συνήθειες των παιδιών;
- Έμφυτες διατροφικές προτιμήσεις
- Νεοφοβία
- Τροφικές προτιμήσεις και αποστροφές
- Πρόσβαση και διαθεσιμότητα τροφίμων
- Πρακτικές των γονέων για τη θρέψη των παιδιών
- Επίδραση κοινωνικού περιβάλλοντος
- Μέσα μαζικής ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης
- Αντίληψη για το βάρος, την εικόνα του σώματος και τη διατροφή
Η διαιτητική συμπεριφορά και πεποιθήσεις των παιδιών είναι αντανάκλαση της συμπεριφοράς των γονέων. Η κουλτούρα, η ενημέρωση, η στάση και οι συνήθειες υγείας των γονιών, αλλά και το επίπεδο εκπαίδευσης και διαβίωσης, θα καθορίσουν τις διατροφικές συνήθειες των παιδιών τους.
Έχει βρεθεί μάλιστα ότι όσο πιο μικρή η ηλικία του παιδιού, τόσο αυξάνεται η βαρύτητα της επιρροής του γονέα. Επίσης, φαίνεται ότι η συμπεριφορά και όχι η γνώση των γονέων καθορίζει τις συνήθειες των παιδιών, γεγονός που υπογραμμίζει την άποψη περί μίμησης συμπεριφορών. Η τάση για μιμητισμό χαρακτηρίζει τα παιδιά, μιας και σε αυτήν την ηλικία δεν έχουν αναπτύξει πλήρως ακόμη την ατομική τους κρίση και προσωπικότητα.
Ακόμη, η επίδραση των δασκάλων ως πρότυπα είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους για την ενθάρρυνση των παιδιών να προτιμήσουν νέα τρόφιμα κατά τη διάρκεια του μεσημεριανού γεύματος στο σχολείο.
Εκτός από τους δασκάλους, όμως, και οι συνομήλικοι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, ειδικά όσο μεγαλώνει η ηλικία του παιδιού. Η κατανάλωση για παράδειγμα μη αρεστών λαχανικών ενισχύθηκε όταν παρατηρούσαν συνομηλίκους τους να τρώνε τα λαχανικά αυτά.
Επίδραση ΜΜΕ
Κατά τη διάρκεια προβολής παιδικών προγραμμάτων το 50% των διαφημίσεων αφορούσαν σε τρόφιμα όπως γλυκίσματα και δημητριακά. Ταυτόχρονα, από έρευνες έχει φανεί ότι η παρακολούθηση διαφημίσεων τροφίμων αυξάνει τη διαιτητική πρόσληψη από τα παιδιά.
Η επιθυμία για απόκτηση αδύνατης σιλουέτας ξεκινάει από την ηλικία των 9 ετών. Ένα ποσοστό 40% των κοριτσιών στην εφηβεία έχει προσπαθήσει να κάνει δίαιτα.
Όταν μιλάμε για εφήβους οι παράγοντες αλλάζουν από αυτούς που αναφέρθηκαν παραπάνω και γίνονται 1) προσωπικοί, 2) περιβαλλοντικοί (κοινωνικοί ή φυσικοί) και 3) κοινωνικοί παράγοντες.
Ποιες είναι οι βασικές στρατηγικές που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να εισάγουμε βήμα-βήμα τις διατροφικές αλλαγές;
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει πέντε τεκμηριωμένες στρατηγικές σε παιδιάτρους και γονείς, ώστε να βοηθήσουν τους εφήβους να αποφύγουν την παχυσαρκία και τις διατροφικές διαταραχές. Και μάλιστα, αυτές μπορούν να εφαρμοστούν σε όλα τα παιδιά και όχι μόνο σε όσα έχουν πρόβλημα βάρους.
Τρεις στρατηγικές επικεντρώνονται σε συμπεριφορές που πρέπει να αποφεύγονται, όπως:
- Να μην ενθαρρύνεται η δίαιτα, οι απαγορεύσεις και τα ακραία πρότυπα από γονείς, φροντιστές, γιατρούς και περιβάλλον.
- Να αποφεύγονται συζητήσεις για το σωματικό βάρος, με σχόλια για το σωματικό βάρος γονιών και παιδιών.
- Να αποκλείονται συμπεριφορές στα παιδιά που σχετίζονται με πειράγματα και αστεία σε σχέση με το βάρος και την εικόνα σώματος (body shaming).
Οι δύο άλλες στρατηγικές έχουν να κάνουν με συμπεριφορές που πρέπει να προάγονται:
- Τα οικογενειακά γεύματα βασισμένα στη μεσογειακή διατροφή
- Οι γονείς να ενθαρρύνουν τα παιδιά να αποκτήσουν μια υγιή εικόνα του σώματος τους ενθαρρύνοντάς τα να τρώνε ισορροπημένα και να γυμνάζονται, αντί να προσπαθούν να χάσουν βάρος και να αποτελούν και οι ίδιοι πρότυπο και κινητήριο δύναμη για τα παιδιά τους.
Ας μην ξεχνάμε πως τα αρνητικά σχόλια για το βάρος μπορεί να είναι καταστροφικά για την υγεία των παιδιών.
