Προβλήματα συμπεριφοράς του παιδιού/εφήβου στο σχολείο. Πώς να τα αντιμετωπίσω;

Προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο

Όταν το παιδί ή ο έφηβος παρουσιάζουν προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο, συχνά οι γονείς νιώθουν ταυτόχρονα μεγάλη ευθύνη αλλά και αδυναμία να διαχειριστούν μια κατάσταση που συμβαίνει εκτός σπιτιού. Οι γονείς απευθύνονται στο σχολείο και το σχολείο στους γονείς, αλλά μερικές φορές καταλήγουν όλοι να νιώθουν αβοήθητοι.

Παραδείγματα από συμπεριφορές του παιδιού / εφήβου που μπορεί να προβληματίζουν έναν γονέα ή τον εκπαιδευτικό:

• Κάνει φασαρία ή δημιουργεί προβλήματα μέσα στην τάξη.
• Ενοχλεί τους συμμαθητές του.
• Μιλάει άσχημα ή προσβάλλει τους άλλου.
• Παίρνει πράγματα που δεν του ανήκουν.
• Παρουσιάζει επιθετικότητα προς συμμαθητές ή και προς εκπαιδευτικούς.
• Δεν συνεργάζεται με το πρόγραμμα της εκπαίδευσης.
• Δεν ακολουθεί τους κανόνες του σχολείου.

Προβλήματα συμπεριφοράς του παιδιού / εφήβου στο σχολείο. Πώς να τα αντιμετωπίσω;

Συναισθηματική στήριξη

Αρχικά οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί καλούνται να προσπαθήσουν να κατανοήσουν ποιες συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού / εφήβου βρίσκονται κάτω από την όποια συμπεριφορά (Jakob, 2011). Συχνά πίσω από τη συμπεριφορά επιθετικότητας, ή μη τήρησης κανόνων, παρατηρείται θυμός για κάποια δύσκολη κατάσταση ο οποίος εξωτερικεύεται προς τους άλλους (Weinblatt, U., & Omer, H., 2008).

Αρχικά λοιπόν ο γονέας μπορεί να προσπαθήσει να κατανοήσει τι δυσκολεύει το παιδί του. Η σύνδεση με το παιδί ή τον έφηβο, η αποκλιμάκωση συγκρούσεων και η ενδυνάμωση της σχέσης μπορούν να βοηθήσουν τον γονέα να κατανοήσει σιγά σιγά τι δυσκολεύει το παιδί ή τον έφηβο. Αυτό σημαίνει δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης και ενίσχυση της φυσικής και συναισθηματικής παρουσίας του γονέα στη ζωή του παιδιού.

Ένα παιδί δύσκολα θα πει «είχα μια δύσκολη μέρα, θέλω να το συζητήσω». Αντί αυτού, το παιδί θα μας ζητήσει να παίξουμε μαζί του (Cohen L. J., 2008).

Προβλήματα συμπεριφοράς του παιδιού / εφήβου στο σχολείο. Πώς να τα αντιμετωπίσω;

Γιατί να θέσουμε όρια;

Παράλληλα με τη συναισθηματική στήριξη είναι σημαντικό να ξεκαθαριστεί το όριο του γονέα και του εκπαιδευτικού απέναντι στη συμπεριφορά. Εξίσου σημαντικό με το να αναγνωριστούν και να καλυφθούν οι συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού, είναι το να μην αποτελέσουν οι ανάγκες αυτές αιτιολογία για την παράβλεψη των προβλημάτων. Η ανεξέλεγκτη συμπεριφορά προσφέρει ίσως προσωρινή εκτόνωση, ταυτόχρονα όμως δημιουργεί στο παιδί ή στον έφηβο την αίσθηση ότι δεν υπάρχει ασφάλεια στο περιβάλλον του (Omer, 2010, 2021). Σε βάθος χρόνου το παιδί βιώνει απόρριψη και επηρεάζεται η αυτοεκτίμησή του.

Αποκλιμάκωση

Η συζήτηση πάνω στα θέματα συμπεριφοράς καλό είναι να γίνεται σε ήπιο κλίμα, με ψυχραιμία, χωρίς να καταφεύγουμε σε κριτική, τιμωρία ή σύγκρουση. Χρησιμοποιώντας λίγα λόγια πετυχαίνουμε περισσότερα, ακόμα και αν το παιδί /έφηβος δεν συμφωνήσει ή δεν δεχτεί την θέση μας αμέσως. Επαναλαμβάνουμε τη θέση μας όσο συχνά χρειαστεί. Η επανάληψη και η ψυχραιμία θα βοηθήσουν σιγά σιγά το παιδί να κατανοήσει το όριο (Ομέρ, 2018).

Αν δούμε ότι δυσκολευόμαστε να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας, ή ότι το παιδί είναι συναισθηματικά φορτισμένο πριν καν ξεκινήσουμε τη συζήτηση, αναβάλλουμε τη συζήτηση για μια πιο κατάλληλη στιγμή. Αυτό ισχύει τόσο για τους γονείς, όσο και για τους εκπαιδευτικούς.

Συνεργασία σχολείου – γονέα

Η συνεργασία γονέα και εκπαιδευτικού είναι πολύ σημαντική για την κατανόηση των προτεραιοτήτων σε ό,τι αφορά στη συμπεριφορά και την αντιμετώπιση των δυσκολιών.

Προβλήματα συμπεριφοράς του παιδιού / εφήβου στο σχολείο. Πώς να τα αντιμετωπίσω;

Όταν υπάρχει καλή συνεργασία, η συζήτηση με τον εκπαιδευτικό μπορεί να βοηθήσει στην από κοινού αντιμετώπιση των προβλημάτων. Όταν το παιδί αισθανθεί ότι υπάρχει συνεργασία μεταξύ σχολείου και σπιτιού κατανοεί καλύτερα το όριο και νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια. Παράλληλα οι γονείς και το σχολείο νιώθουν μεγαλύτερη υποστήριξη και αυτό βοηθάει στη μείωση της κλιμάκωσης στη σχέση τους με το παιδί ή τον έφηβο. Συχνές συναντήσεις με το σχολείο, με ή χωρίς τα παιδιά, αλλά πάντα εν γνώσει τους, θα βοηθήσουν να περάσει το μήνυμα (Omer, 2021).

Είναι σημαντικό σε αυτό το σημείο να συζητιούνται και οι θετικές συμπεριφορές του παιδιού (Jakob, 2011) μέσα στην τάξη. Ο γονέας μπορεί να ζητήσει από τον εκπαιδευτικό να μοιράζεται την όποια πρόοδο παρατηρεί, ή τις εξαιρέσεις από την δύσκολη συμπεριφορά.

Υποστηρικτικό δίκτυο

Σε πιο σοβαρές συμπεριφορές, π.χ. επιθετικότητα, παραβατικότητα, ο γονέας και ο εκπαιδευτικός μπορούν να ζητήσουν βοήθεια από επιπλέον άτομα. Έτσι το παιδί / έφηβος λαμβάνει μηνύματα ανησυχίας από πολλαπλά άτομα (Omer, 2021, Φιλοκώστας, Λούμπα, 2021). Ισχύει και εδώ η προϋπόθεση ότι το δίκτυο στήριξης θα ενημερώνεται, όχι μόνο για τα προβλήματα, αλλά και για τις εξαιρέσεις ή τις θετικές συμπεριφορές του παιδιού / εφήβου. Το δίκτυο στήριξης περνάει αυτά τα μηνύματα στο παιδί ή τον έφηβο με αντιστοιχία τρία θετικά, όσο μικρά και αν είναι αυτά, προς ένα πρόβλημα. Ποιοι μπορεί να αναλάβουν αυτόν τον ρόλο;

• Στο σπίτι: ή γιαγιά, ο παππούς, ο νονός ή η νονά, ο προπονητής, ένας καλός οικογενειακός φίλος, ένας θείος ή θεία.
• Στο σχολείο: ένας συνάδελφος, ο/η κοινωνικός λειτουργός / ψυχολόγος, ο/η διευθυντής/τρια.