Οι πιο συνηθισμένες πηγές άγχους των νέων γονέων – Τι τις προκαλεί;

Τι είναι το άγχος;

Το άγχος ορίζεται, από την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, ως ένα «συναίσθημα» που χαρακτηρίζεται από αισθήματα έντασης, ανησυχητικές σκέψεις και αλλαγές ως προς το πώς βιώνει το άτομο το σώμα του όπως για παράδειγμα η ταχυκαρδία ή το τρέμουλο (American Psychological Association, 2017). Το άγχος είναι μια εμπειρία που όλοι λίγο ή πολύ έχουμε βιώσει και αποτελεί μια λογική και χρήσιμη απάντηση σε απειλητικά περιβαλλοντικά ερεθίσματα (Marks & Nesse, 1994). Ωστόσο, το άγχος μπορεί να εμφανιστεί ως σύμπτωμα και σε ένα ευρύ φάσμα ψυχιατρικών διαταραχών, συμπεριλαμβανομένων των διαταραχών της διάθεσης (Fava et al., 2004), των ψυχωτικών διαταραχών (Lysaker & Salyers, 2007), των διαταραχών ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (Jensen et al., 2001), αλλά και σε διαταραχές του φάσματος του αυτισμού (Sukhodolsky et al., 2008). Μπορεί να υπάρχει σημαντική διακύμανση στον βαθμό του άγχους και της ανησυχίας που μπορεί να ανεχθεί ένα άτομο. Το περιστασιακό άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση και μπορεί να έχει θετική επίδραση. Μας βοηθά να προετοιμαστούμε για προκλήσεις, ενισχύοντας την προσοχή μας και κρατώντας μας σε ετοιμότητα για πιθανούς κινδύνους. Ωστόσο, κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται να διαχειριστούν το άγχος τους. Όταν αυτό παραμένει έντονο για μεγάλο χρονικό διάστημα και αρχίζει να επηρεάζει τις καθημερινές τους δραστηριότητες, μπορεί να υποδηλώνει την παρουσία αγχώδους διαταραχής (“What Is Anxiety?,” 2019).

Ποια είναι τα συμπτώματα του άγχους;

Το σώμα ανταποκρίνεται στο άγχος με την απελευθέρωση ορμονών, όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Αυτές οι ορμόνες θέτουν το άτομο σε αυξημένη εγρήγορση, προετοιμάζοντάς το να αντιμετωπίσει πιθανές απειλές μέσω της αντίδρασης «πάλης ή φυγής». Αυτό προκαλεί την εμφάνιση συμπτωμάτων άγχους, τα οποία συχνά περιλαμβάνουν:

Ψυχικές επιπτώσεις:

• Αίσθημα έντασης, νευρικότητας και ανησυχίας.
• Αίσθημα τρόμου, πανικού ή αίσθηση κινδύνου.
• Συνεχές αίσθημα εγρήγορσης.
• Αίσθημα απώλειας ελέγχου.
• Δυσκολία συγκέντρωσης ή λογικής σκέψης.
• Αίσθημα απώλειας επαφής με την πραγματικότητα ή σχετική ανησυχία.
• Ευερέθιστη κατάσταση.
• Ανεξέλεγκτες, ιδεοληπτικές σκέψεις.
• Εφιάλτες.

Σωματικές επιπτώσεις:

• Γρήγορος, ακανόνιστος καρδιακός παλμός (αίσθημα παλμών).
• Ταχύπνοια.
• Δύσπνοια.
• Ζάλη ή λιποθυμική τάση.
• Ξηροστομία.
• Εφίδρωση ή εξάψεις.
• Αίσθηση ανακατέματος στο στομάχι ή ναυτία.
• Πόνος στο στομάχι.
• Τρεμούλιασμα.
• Συχνοουρία.
• Αδυναμία παραμονής σε ακινησία.
• Πονοκέφαλοι.
• Μυϊκοί πόνοι ή ένταση.
• Μουδιάσματα.
• Προβλήματα με τον ύπνο (αϋπνία).

Ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες πηγές άγχους για τους νέους γονείς;

Η προσαρμογή των νέων γονέων στον ρόλο τους συχνά συνοδεύεται από άγχος, το οποίο μπορεί να επηρεάσει την ευημερία τους. Αυτή η ευημερία είναι ζωτικής σημασίας, καθώς οι συναισθηματικές και ψυχολογικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γονείς δεν επηρεάζουν μόνο τους ίδιους, αλλά και την ανάπτυξη των παιδιών τους, όπως και την υγεία της ευρύτερης κοινωνίας. 

Ορισμένες από τις πιο συνηθισμένες πηγές άγχους περιλαμβάνουν:

• Διαταραχές ύπνου: Η συνεχής ανάγκη για νυχτερινή φροντίδα του μωρού μειώνει την ποιότητα και ποσότητα του ύπνου, με αποτέλεσμα την έντονη σωματική κόπωση και αυξημένη ψυχική πίεση. Η έλλειψη επαρκούς ανάπαυσης μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα συγκέντρωσης και την αντοχή των γονέων κατά τη διάρκεια της ημέρας.
• Αβεβαιότητα στη φροντίδα του παιδιού: Οι νέοι γονείς μπορεί να αμφιβάλλουν για τις επιλογές τους σχετικά με τη φροντίδα του παιδιού, από τη σωστή διατροφή και το καθημερινό πρόγραμμα έως την παρακολούθηση της ανάπτυξής του. Αυτές οι ανησυχίες προκαλούν άγχος, ειδικά όταν δεν έχουν προηγούμενη εμπειρία ή καθοδήγηση.
• Δυσκολία εξισορρόπησης εργασίας και οικογένειας: Η προσπάθεια να συνδυάσουν τις απαιτήσεις της επαγγελματικής ζωής με τις νέες γονεϊκές ευθύνες μπορεί να δημιουργήσει πίεση και σύγκρουση ρόλων. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ψυχολογική καταπόνηση, καθώς οι γονείς προσπαθούν να ανταποκριθούν ταυτόχρονα και στις δύο απαιτήσεις.
• Κοινωνικές και πολιτιστικές πιέσεις: Οι νέοι γονείς συχνά αισθάνονται την ανάγκη να ανταποκριθούν στις προσδοκίες της κοινωνίας ή στα ιδανικά πρότυπα γονεϊκότητας που προβάλλονται στα social media. Η πίεση αυτή μπορεί να τους κάνει να αισθάνονται ότι πρέπει να είναι «τέλειοι» γονείς, γεγονός που εντείνει το άγχος και την ανασφάλεια.
• Οικονομικές ανησυχίες: Τα έξοδα που σχετίζονται με τη φροντίδα του παιδιού, όπως προμήθειες, ιατρικές εξετάσεις και εκπαίδευση, μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά τους νέους γονείς. Η οικονομική αβεβαιότητα σχετικά με τη μακροπρόθεσμη υποστήριξη του παιδιού προσθέτει επιπλέον άγχος.
• Μεταβολές στις σχέσεις: Η νέα οικογενειακή δυναμική μπορεί να επηρεάσει τη σχέση του ζευγαριού, δημιουργώντας συναισθηματική απόσταση ή εντάσεις. Επιπλέον, οι νέοι γονείς συχνά βρίσκουν λιγότερο χρόνο για κοινωνική ζωή, κάτι που μπορεί να τους απομακρύνει από φίλους και να μειώσει την κοινωνική τους υποστήριξη.
• Άγχος για την υγεία του παιδιού: Οι γονείς ανησυχούν συνεχώς για τη σωματική και ψυχική υγεία του παιδιού τους. Ακόμα και μικρά προβλήματα υγείας, όπως πυρετός ή κλάμα, μπορούν να προκαλέσουν έντονη ανησυχία και φόβο για το αν διαχειρίζονται σωστά τις ανάγκες του μωρού.