Νοηματική για βρέφη: Ενίσχυσε την επικοινωνία από τους πρώτους μήνες

Αυτό το άρθρο εισάγει τους γονείς στην νοηματική βρεφών. Εξηγεί την χρήση της και τα οφέλη της και παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη σημασία της επικοινωνίας από πολύ πρώιμη βρεφική ηλικία.

Ποια είναι η σημασία της επικοινωνίας με το βρέφος;

Η επικοινωνία με το βρέφος ξεκινάει από τις πρώτες ώρες της γέννησής του. Το βρέφος επικοινωνεί με το κλάμα και ο γονιός με την επαφή, το άγγιγμα και τον λόγο. Η λεκτική επικοινωνία με το βρέφος ενθαρρύνει τους γονείς να τραβήξουν την προσοχή του παιδιού τους και τα νεογέννητα να παρακολουθήσουν τους γονείς τους. Προκαλεί τα παιδιά για βλεμματική επαφή , η οποία όπως και η επαφή skin to skin είναι ιδιαίτερα σημαντική εμπειρία για τα νεογέννητα.

Μπορεί να φαίνεται περίεργο να μιλάς ή να τραγουδάς ή ακόμα και να διαβάζεις σε ένα νεογέννητο  όταν δεν μπορεί να καταλάβει ακριβώς τι λες αλλά είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της εγκεφαλικής του ανάπτυξης. Όταν οι ενήλικες περνούν τον χρόνο τους μιλώντας, τραγουδώντας ή διαβάζοντας στα μωρά τους  τότε αυτά μαθαίνουν τους ήχους της γλώσσας που θα μάθουν. Μαθαίνουν τον ρυθμό του λόγου και ροή του. Και εν τέλη τα μωρά  θα αρχίσουν να μπαμπαλίζουν και να εξασκούν τους ήχους αυτούς. Επίσης μπορούν να αντιληφθούν ότι συγκεκριμένοι ήχοι αντιστοιχούν σε συγκεκριμένα αντικείμενα. Πέραν όμως από την ανάπτυξη του λόγου, ο χρόνο που περνάς με το μωρό σου μιλώντας το κάνει να νιώθει ασφαλές και αγαπητό. Όταν δε ο λόγος συνοδεύεται από κινήσεις γίνεται πολύ ευκολότερα και γρηγορότερα η σύνδεση λέξεων και αντικειμένων. Ενώ το παιδί θα αντιληφθεί πολύ γρηγορότερα τις κινητικές του δεξιότητες και αρκετά αργότερα τις λεκτικές.

Τι είναι η Νοηματική για βρέφη;

Ορισμός και διαφορές με την επίσημη νοηματική γλώσσα

Η Νοηματική Βρεφών αφορά την χρήση κινήσεων των χεριών (νευμάτων) για να βοηθήσουν τα βρέφη και νήπια στην προ-λεκτική ηλικία να επικοινωνήσουν με τους φροντιστές του και να αναπτύξουν λεκτικές δεξιότητες. Είναι ένας τρόπος τα μωρά να εκφράσουν τις ανάγκες και επιθυμίες τους , να επικοινωνήσουν τα ενδιαφέροντα τους και τα πράγματα που παρατηρούν. Ενώ ταυτόχρονα μειώνεται η ένταση τόσο στα μωρά όσο και στου γονείς.

Η Νοηματική Βρεφών βασίζεται στο πρόγραμμα Makaton( www.makaton.org/ ) , το οποίο είναι ένα σύστημα επικοινωνιακό- γλωσσικό που υποστηρίζει δεξιότητες ομιλίας και λόγου με την χρήση συμβόλων, νοημάτων και λέξεων.

Το βρεφικό πρόγραμμα αξιοποιεί τις χειρονομίες της Makaton παράλληλα με την χρήση των λέξεις για να ενθαρρύνει την επικοινωνία και να προωθήσει την γλωσσική ανάπτυξη.

Το πρόγραμμα νοηματικής βρεφών δεν είναι η επίσημη Νοηματική Γλώσσα !! Η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα είναι η φυσική γλώσσα της κοινότητας των Κωφών στην Ελλάδα. Είναι μια πλήρης γλώσσα με δική της γραμματική και λεξιλόγιο και δεν είναι απλώς μια αναπαράσταση της ομιλούμενης ελληνικής γλώσσας. Η ΕΝΓ  έχει αναγνωριστεί νομικά ως επίσημη γλώσσα για εκπαιδευτικούς σκοπούς στην Ελλάδα από το 2000. (www.keng.gr)

Πώς εμφανίστηκε η Νοηματική Βρεφών;

Τα μωρά είναι πολύ έξυπνα αλλά δεν μπορούν να μιλήσουν και έτσι νιώθουν εγκλωβισμένα. Αυτό τα κάνει να εκνευρίζονται και να στεναχωριούνται. Δεν μπορούν να μιλήσουν επειδή η ομιλία απαιτεί πολλές πολύπλοκες τεχνικές λεπτής κινητικότητας, όπως το να κάνεις τις φωνητικές σου χορδές να κουνιούνται σε ακριβώς 420 φορές το δευτερόλεπτο και τα μωρά δεν μπορούν να το κάνουν αυτό. Ο William Dwight Whitney καθηγητής του Yale την δεκαετία του 1800 παρατήρησε ότι τα μωρά σε σπίτια κωφών οικογενειών μπορούσαν να επικοινωνούν από έξι μηνών χρησιμοποιώντας την νοηματική γλώσσα. Εντωμεταξύ τα βρέφη σε οικογένειες που έχουν πλήρη ακοή συνέχιζαν να ουρλιάζουν και να έχουν εντάσεις στην προσπάθειά τους να επικοινωνήσουν. Στην συνέχεια ακολούθησαν έρευνες από τον Dr.Joseph Garcia 1980’s και η εισαγωγή των νοημάτων σε παιδιά με ακούοντες γονείς . Ενώ την δεκαετία του 1990 οι καθηγήτριες Acredolo και Goodwyn ανέπτυξαν έρευνες πάνω στην Νοηματική βρεφών με εξαιρετικά οφέλη τόσο στα παιδιά όσο και στους γονείς. (Baby Signs: How to Talk with Your Baby Before Your Baby Can Talk, 2009, Dr. Linda Acredolo and Dr. Susan Goodwyn)

Η Νοηματική βρεφών βοηθά τα βρέφη να μιλήσουν χρησιμοποιώντας απλές κινήσεις χεριών που απαιτούν απλές δεξιότητες αδρής κινητικότητας, όπως το «κι’ άλλο» που είναι απλά μια κίνηση ένωσης των δύο χεριών. Μια κίνηση που είναι πολύ ευκολότερη από την κίνηση των φωνητικών χορδών στις 420 φορές ανα δευτερόλεπτο ακριβώς! Έτσι η χρήση νοημάτων βοηθά τα παιδιά να επικοινωνήσουν και  δεν νιώθουν εγκλωβισμένα με αποτέλεσμα να είναι πιο χαρούμενα και με λιγότερες εντάσεις.

Τα οφέλη της Νοηματικής βρεφών:

Η Νοηματική Βρεφών:

• Βελτιώνει την επικοινωνία από πολύ πρώιμο ηλικιακό στάδιο μειώνοντας εντάσεις και tantrums.
• Ενισχύει την λεκτική ανάπτυξη προωθώντας και αυξάνοντας το λεξιλόγιο των παιδιών
• Δημιουργεί ισχυρούς δεσμούς γονέα παιδιού καθώς υπάρχει καλύτερη κατανόηση αναγκών με αποτέλεσμα ένα πιο φροντιστικό περιβάλλον
• Αυξάνει την αυτοεκτίμηση των παιδιών αφού γίνονται κατανοητά και το αντιλαμβάνονται
• Μειώνει το στρες τόσο στα παιδιά όσο και στους γονείς αφού και οι δύο είναι σε θέση να κατανοήσουν ο ένας τον άλλο
• Ενισχύει την γνωστική ανάπτυξη ενώ ταυτόχρονα έρευνες δείχνουν διανοητική ανάπτυξη, ενίσχυση της μνήμης και συναισθηματική ρύθμιση
• Αυξάνεται το IQ κατά 12 μονάδες (κατά Acredolo & Goodwyn)
• Θέτουν τα θεμέλια της λεκτικής και γλωσσικής ανάπτυξης

Πού, πότε και πώς να ξεκινήσετε;

Ο καλύτερος τρόπος για να ξεκινήσετε με την Νοηματική Βρεφών είναι να βρείτε ένα κατάλληλο και μεθοδολογικά οργανωμένο πρόγραμμα εκμάθησης νοηματικής Βρεφών ( “sign with me” ). Μέσα από ένα τέτοιο πρόγραμμα θα μπείτε σταδιακά και οργανωμένα στην εκμάθηση των πρώτων νοημάτων, θα σας δοθούν οδηγίες και τρόποι που θα σας βοηθήσουν να χρησιμοποιήσετε στην καθημερινότητά σας τα νοήματα. Επιπλέον, παρέχονται παιχνίδι και τραγούδια που θα βοηθήσουν τόσο εσάς να θυμάστε τις διαδικασίες όσο και τα βρέφη σας να κατανοήσουν και να συνδέσουν στο μυαλό τους τα νεύματα με τα αντικείμενα ή τις ανάγκες τους.

Η καλύτερη ηλικία για να ξεκινήσετε με την νοηματική βρεφών είναι μεταξύ 3 και  6 μηνών. Μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα θα έχετε το χρόνο τόσο εσείς να συνηθίσετε την διαδικασία και να την κάνετε στην καθημερινότητά σας όσο και το μωρό σας να αντιληφθεί ότι υφίσταται μια άλλου είδους επικοινωνία με την οποία μπορεί να συνδεθεί και να επικοινωνήσει.

Το πως ξεκινάμε είναι απλό και ευχάριστο… Επιλέγουμε τις λέξεις με την συχνότερη χρήση μέσα στην ημέρα, τις βασικές του ανάγκες, και κάθε φορά που λέμε την λέξη κάνουμε μαζί και το νόημα που την αφορά. Χρησιμοποιούμε τραγουδάκια και ρυθμούς που θα μας βοηθήσουν τόσο στη  βλεμματική επαφή όσο και στην κατανόηση της χρήσης των νοημάτων.

Συμβουλές για επιτυχία

Για να λειτουργήσει και στην δική σου οικογένεια η Νοηματική βρεφών χρειάζεται να ακολουθήσεις τα παρακάτω 10 +1 βήματα: 

1. Ξεκινήστε με τις λέξεις που χρησιμοποιούνται πολλές φορές μέσα στην μέρα όπως τρώω, πίνω, γάλα, περισσότερο και τελείωσε
2. Χρησιμοποιήστε μόνο ένα νεύμα σε κάθε πρόταση όταν μιλάτε στο μωρό σας. 
3. Μιλήστε αργά επιδιώκοντας την βλεμματική επαφή και γίνετε παραστατικοί κάνοντας τον λόγο ενδιαφέρων.
4. Μείνετε σταθεροί και συνεπείς στην χρήση των νευμάτων ανεξάρτητα από το πως τα υιοθετεί το μωρό σας
5. Αποφύγετε να ζητάτε από το μωρό σας να επιδεικνύει τα νεύματα σε φίλους και συγγενείς
6. Να είστε υπομονετικοί και ήρεμοι. Ο χρόνος που ένα παιδί χρειάζεται για να μάθει να χρησιμοποιεί ένα νεύμα ποικίλει και είναι διαφορετικός για το κάθε ένα
7. Ακολουθήστε τον ρυθμό και τα ενδιαφέροντα του παιδιού σας, θα είναι ευκολότερο να μάθει κάτι που το ενδιαφέρει παρά κάτι που είναι απαραίτητο για εσάς.
8. Πάντα να λέτε την λέξη μαζί με το νεύμα ποτέ μην δείχνετε μόνο!
9. Να δέχεστε με χαρά οποιαδήποτε προσπάθεια επικοινωνίας ακόμα και αν είναι κατά προσέγγιση αυτών που δείχνετε εσείς.
10. Με κάθε νεύμα σας ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΕΙΤΕ με το παιδί σας. Μπορεί να σας κατανοήσει ακόμα και αν δεν μπορεί ακόμα να ανταποκριθεί

+1  Επαινέστε οποιαδήποτε προσπάθεια του μωρού σας! 

Η Νοηματική Βρεφών είναι βραβευμένη από πολλούς φορείς σε Αγγλία, Αμερική και Αυστραλία και ραγδαία αναπτυσσόμενη και σε πολλές ακόμα χώρες της Ευρώπης. Η Αμερικανική Ακαδημία της παιδιατρικής την εγκρίνει και την συστήνει μέσα από τον οδηγό της βρεφικής φροντίδας. Πάνω από 2.000.000 οικογένειες σε πάνω από 190 χώρες μαθαίνουν Νοηματική Βρεφών βασισμένη στην Αγγλική Makaton. Aπό το 2015 το ελληνικό πρόγραμμα Νοηματικής Βρεφών “Sign with me” βοηθά γονείς στην Ελλάδα να μάθουν τον τρόπο και τα οφέλη της Νοηματικής Βρεφών.

Ανακάλυψε περισσότερα εδώ!