Νέο μωρό στην οικογένεια: Πώς να προετοιμάσεις το αδελφάκι

Η διεύρυνση της οικογένειας

Κατ’ αναλογία με τον οικογενειακό αστερισμό, όπου δεν υπάρχει ιδανική σειρά γέννησης, δεν υπάρχει ιδανική διαφορά μεταξύ πρώτου και δεύτερου παιδιού. Η κάθε οικογένεια καλείται να δώσει τις δικές της απαντήσεις και να βρει τις δικές της ισορροπίες. Αν και όποτε ληφθεί η απόφαση για δεύτερο παιδί λοιπόν, μπορεί να αρχίσει η προετοιμασία του πρώτου παιδιού. 

Η προετοιμασία

Είτε το πρωτότοκο παιδί έχει «ζητήσει» αδελφάκι στο παρελθόν είτε όχι, η απόφαση αυτή είναι πάντα μια απόφαση ενηλίκων. Μπορούμε να μοιραστούμε τα νέα με το παιδί επικοινωνώντας τα δικά μας συναισθήματα και διατηρώντας παράλληλα μια ανοιχτότητα στις δικές του αντιδράσεις και συναισθήματα, τα οποία ενδέχεται να ποικίλουν και να κυμαίνονται. Μέσα από παραδείγματα δικά μας – αν έχουμε αδέλφια – και του κύκλου μας (φίλοι με περισσότερα του ενός παιδιά), μέσα από ιστορίες, βιβλία, εικόνες και αφηγήσεις, περιγράφουμε με απλά λόγια τι συμβαίνει σχετικά με το μωρό που βρίσκεται μέσα στην κοιλιά μας. Σεβόμαστε τους ρυθμούς προσαρμογής και το εύρος των αντιφατικών συναισθημάτων που βιώνει το πρωτότοκο παιδί, απαντάμε σε ερωτήσεις, προσφέρουμε πληροφορίες και ερεθίσματα σύμφωνα με τη ζήτηση και το ενδιαφέρον της ανταπόκρισης του παιδιού. Το παιδί μπορεί να συμπεριληφθεί σε κάποιες από τις ιατρικές επισκέψεις της περιόδου, π.χ. σε έναν υπέρηχο και είναι μια καλή περίοδος για παράλληλες αφηγήσεις από πλευράς μας, που αφορούν στην αντίστοιχη φάση (εγκυμοσύνη και μετέπειτα γέννα και πρώτο διάστημα βρεφικής ζωής) του πρωτότοκου παιδιού. 

Η οικογένεια στη νέα της μορφή και σύσταση

Με την έλευση του μωρού στο σπίτι η νέα κατάσταση είναι πια σε πλήρη ανάπτυξη! 

Ας:

• Συμπεριλάβουμε το παιδί, εφόσον το επιτρέπει η ηλικία του, σε πρακτικά θέματα όπως για παράδειγμα πού θέλει να είναι κατά την υποδοχή, αν έχει κάποια ιδέα που θέλει να υλοποιήσει εκείνη τη μέρα, κ.τ.λ.
• Ενημερωθούμε. Ξέρετε ότι ως έγκυες αναδύουμε το άρωμα της ζωής μέσω ορμονικής έκκρισης και το παιδί μας έλκεται από αυτές τις ουσίες που του θυμίζουν τα πρώτα του βιώματα, (και) γι’ αυτό και θέλει να είναι κοντά μας όσο περισσότερο γίνεται. Το να ερμηνεύουμε τα πάντα ως «ζήλια» δεν είναι βοηθητικό στην προσέγγισή μας. Διατηρούμε την επαφή μας με το παιδί, σωματική, ψυχική, πνευματική. Ας πάρουμε λίγο χρόνο και ας αναλογιστούμε τις πεποιθήσεις μας αλλά και τις δικές μας εμπειρίες ως παιδιά και αδέλφια. 
• Αντιμετωπίσουμε με κατανόηση συμπεριφορές παλινδρόμησης, κάτι θέλουν να μας πουν! Σε κάθε περίπτωση παλινδρόμησης, προσπαθήστε να δείτε τι θα μπορούσατε να κάνετε για να διαφυλάξετε την αξιοπρέπεια του παιδιού και να το διευκολύνετε. Με στήριξη και βοήθεια, θα νιώσει εμπιστοσύνη και θα ξεπεράσει αυτά τα στάδια. Αποφύγετε να του λέτε πως είναι ακόμη μωρό, ώστε να του πάρετε πίσω τα προνόμια που θα δίνατε σε ένα μεγαλύτερο παιδί, μπορεί να είναι πολύ ταπεινωτικό. Αναζητούμε έναν δυνατό σύμμαχο στην/στον σύντροφό μας. 
• Ζυγίσουμε τις δυνάμεις μας και ας θέσουμε προτεραιότητες. Το παν είναι η συναισθηματική κάλυψη και επαφή, η δική μας και οπωσδήποτε των παιδιών. Δεν συναντάμε ποτέ σε ομάδες ενηλίκων θεραπευόμενες/ους που θυμούνται το πεντακάθαρο σπίτι ή τη νοικοκυροσύνη της μαμάς τους. Αντίθετα, συναντάμε πολλές/ούς που ανακαλούν την έλλειψη των χαδιών και της επαφής ή την ξαφνική αλλαγή μετά από έναν βίαιο εκθρονισμό τους από το αδελφάκι και τις βαριές γονεϊκές προσδοκίες για πρόωρη ωρίμανση!

Ας αποφύγουμε:

• Την επιβολή χαράς, του να λάβει το πρωτότοκο παιδί ένα δώρο από το αδελφάκι, τη δημιουργία εναγώνιας και τεχνητής ευδαιμονίας. 
• Το να «στείλουμε» το πρωτότοκο παιδί, χωρίς να το ρωτήσουμε, κάποιες μέρες να μείνει με άλλους φροντιστές για να προστατευτεί ή να μη ζηλέψει ή για όποιον λόγο.
• Την μετάθεση ευθύνης για την απόφαση αυτή στο παιδί, «αφού εσύ ζήτησες  αδελφάκι!». 
• Τον απόλυτο και συχνά αγχώδη καθησυχασμό του παιδιού, που περιορίζει τις ευκαιρίες για μοίρασμα συναισθημάτων και προβληματισμών.
• Την παρουσίαση της νέας γέννησης ως δώρο προς το πρωτότοκο παιδί.
• Τη σκιαγράφηση της αδελφικής σχέσης ως ειδυλλιακής και θαυμάσιας. 
• Τη μονόπλευρη επικέντρωση στο νέο μωρό και τις ανάγκες του. Το να αντιμετωπίζουμε ξαφνικά το πρωτότοκο παιδί ως «μεγάλο», υπονοώντας ότι δεν μας έχει πια τόση ανάγκη ή ότι πρέπει να σταθεί στο – δυσανάλογο – ύψος των περιστάσεων. 
• Την παραμέληση του μωρού προκειμένου να μη ζηλέψει το πρωτότοκο παιδί. 

Η μετάβαση σε νέες καταστάσεις διευκολύνεται όταν ξέρουμε με τι έχουμε να κάνουμε και μας επιτρέπεται να βιώσουμε, να εκφράσουμε και να επεξεργαστούμε όλα μας τα συναισθήματα. Είναι λοιπόν σημαντικό να μην υπερβάλλουμε προς κάποιο από τα δύο άκρα σε σχέση με το νέο μέλος (αγνόηση ή υπερεστίαση), δηλαδή να αποφύγουμε την υιοθέτηση μιας στάσης που υποδηλώνει είτε ότι τίποτα δεν άλλαξε είτε ότι τίποτα δεν θα είναι όπως παλιά… 

Πρακτικές και ιδέες που θα βοηθήσουν:

• Εξασφάλιση έστω και μικρών χρονικών νησίδων αποκλειστικής ενασχόλησης με το πρωτότοκο παιδί
• Διατήρηση έστω και μίας σημαντικής, προεγκατεστημένης και αγαπημένης ρουτίνας, π.χ. διάβασμα βιβλίου πριν τον ύπνο, πρωινές αγκαλιές, παιχνίδι στη μπανιέρα.
• Εστίαση της προσοχής στο πρωτότοκο παιδί σε στιγμές που δεν κάνει κάτι που μας θορυβεί. Το μήνυμα (θέλουμε να) είναι: Σε βλέπω, σε ακούω, σε καταλαβαίνω!
• Όταν έρθει το μωρό στο σπίτι, επιτρέψτε στα αδελφάκια να «συστηθούν». Αφήστε το μεγαλύτερο παιδί να περιεργαστεί το μωρό, δείξτε εμπιστοσύνη, αποφύγετε να μεταβιβάσετε άγχος και ανασφάλεια. Διηγηθείτε στο πρωτότοκο λεπτομέρειες από τη δική του γέννηση και το πόσο σημαντικές ήταν εκείνες οι στιγμές (ακόμη κι αν τις έχει ξανακούσει).
• Συμπερίληψή του, εφόσον το επιθυμεί, στη φροντίδα του μωρού. Εναλλακτικά ή παράλληλα μπορεί να αναλάβει τη φροντίδα ενός μωρού – κούκλας, αν το επιθυμεί.
• Ενθάρρυνση ανάληψης ευθυνών αναλογικών με την ηλικία του ως έκφραση εμπιστοσύνης και διάθεσης συνεργασίας.
• Ρωτήστε τη γνώμη του για απλά θέματα: «Τι πιστεύεις ότι θέλει να φορέσει σήμερα το μωρό, το πράσινο ή το πορτοκαλί φανελάκι;» ή «Θέλεις να του πούμε μαζί μια ιστορία;».
• Ας παρατηρήσετε μαζί το μωρό.
• Αποδεχτείτε κάνοντας χώρο, τα συναισθήματά του, χωρίς επίκριση, υποτίμηση, βιασύνη.
• Δημιουργήστε μαζί, αν σας ταιριάζει αυτός ο τρόπος έκφρασης, ένα craft book, ένα άλμπουμ σχετικό με την αδελφική σχέση που μόλις ξεκίνησε… φωτογραφίες, λέξεις, ζωγραφιές, κατασκευές.
• Διατηρήστε την παιγνιώδη ατμόσφαιρα. Θα είναι πιο ξεκούραστο και εμπνευστικό για όλους!

Αυθεντικότητα της δικής μας συναισθηματικής έκφρασης. Μπορούμε να εκφράσουμε ότι κι εμείς ψάχνουμε τον τρόπο, ότι χαιρόμαστε και ταυτόχρονα μπορεί να μας λείπει κάτι από την προηγούμενη κατάσταση, ότι σιγά σιγά, βοηθώντας ο ένας τον άλλο θα τα καταφέρουμε.

Επικοινώνησε στο παιδί σου τον ερχομό του νέου μέλους μέσα από την Ενεργητική Ακρόαση! Μάθε τη μέθοδο που σε φέρνει πιο κοντά στο παιδί σου από ποτέ, για να επικοινωνείτε χωρίς εντάσεις, με κατανόηση. Δες το βίντεό μας με τίτλο "Μάθε πώς να εφαρμόζεις την ενεργητική ακρόαση" και συνδέσου με το παιδί σου πιο βαθιά από ποτέ.
Το βίντεο είναι διαθέσιμο με πλήρη συνδρομή. Δες τα πακέτα μας εδώ.