"Και εμείς που μεγαλώσαμε έτσι, τι πάθαμε;"

Αυτό λοιπόν είναι ένα είδος επιχειρήματος που το ακούμε συχνά, όταν κυρίως μιλάμε για την ελευθερία και τα δικαιώματα των παιδιών. Συνήθως, έχουν προηγηθεί πολλά άλλα επιχειρήματα για να δικαιολογηθεί μια τιμωρητική στάση απέναντί τους. Είναι πολύ συνηθισμένο δηλαδή, στην ίδια κουβέντα να έχουν ειπωθεί ήδη αντίστοιχα στερεότυπα, όπως, «τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν αλλιώς από όρια», «πρέπει να τους κοπεί ο αέρας από τώρα που είναι μικρά», «δεν θα τα κάνω εγώ μαμόθρεφτα», «δεν τα καταλαβαίνω εγώ όλα αυτά τα καινούρια» και κάπου εκεί θα ειπωθεί και το επιχείρημα-κόλαφος: «κι εμείς που μεγαλώσαμε έτσι τι πάθαμε;»

Εν τέλει, όντως δεν καταλάβαμε τι πάθαμε. Κι αυτό, δεν είναι προβληματικό μόνο απέναντι στα παιδιά. Αν το κοιτάξουμε σε βάθος, θα δούμε ότι οι φωνές, το ξύλο, η τιμωρία, η καταπίεση των συναισθημάτων, το κυνήγι των βαθμών, της αποτελεσματικότητας, της διάκρισης, όλα αυτά τα εκλάβαμε ασυνείδητα ως μορφή αγάπης και ως βάση αναφοράς. Εάν γκρεμιστεί αυτή η βάση απότομα, τότε χάνουμε όλο το οικοδόμημα που έχουμε χτίσει γύρω από τις ζωές μας.

Στις μέρες μας, υπάρχουν άπειρες έρευνες που συσχετίζουν τις εμπειρίες της παιδικής μας ηλικίας, με την ψυχική και σωματική μας υγεία ως ενήλικες. Οι τραυματικές εμπειρίες έχουν άμεση σχέση με τη βιολογία μας. Επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται ο εγκέφαλός μας. Ορισμένα κυκλώματα του εγκεφάλου, που έχουν να κάνουν με τις αντιδράσεις μας και τη ρύθμιση του εαυτού μας, τη διαχείριση του άγχους μας και την αλληλεπίδραση με τους άλλους, την ενσυναίσθηση και τη συμπόνια που νιώθουμε, όλες αυτές οι λειτουργίες λοιπόν  περιορίζονται. Στο Τεστ Δυσμενών Εμπειριών της Παιδικής Ηλικίας (Adverse Childhood Experiences Test – ACE Test) μπορούμε να δούμε αυτόν τον άμεσο συσχετισμό. 

Σε μια έκθεση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σχετικά με τη βελτίωση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού, αναφέρεται πως 450 εκατομμύρια άτομα στον κόσμο πάσχουν από μια νευρολογική ή ψυχική διαταραχή. 1 στους 4 από εμάς θα προσβληθεί στη διάρκεια της ζωής του ή θα εκδηλώσουμε τουλάχιστον ένα σημαντικό επεισόδιο κακής ψυχικής υγείας. Περίπου 58.000 πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυτοκτονούν ετησίως, αριθμός που ξεπερνά τους ετήσιους θανάτους από τροχαία ατυχήματα ενώ ο αριθμός των ατόμων που αποπειρώνται να αυτοκτονήσουν είναι δεκαπλάσιος.

Ένα ακόμη που πάθαμε και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό που τα αποτελέσματά του είναι ήδη ξεκάθαρα στις τωρινά μικρότερες ηλικίες, είναι ο εθισμός. Σε έρευνα που έκανε  το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου του ΙΤΕ, σε δείγμα 14.000 μαθητών ηλικίας 10-17 ετών, ανακοίνωσε πως σε μεγάλο ποσοστό οι ανήλικοι είναι εθισμένοι στον ψηφιακό κόσμο. Πώς συνδέονται οι εθισμοί με τα τραύματα; Είναι ακριβώς όπως λένε πολλοί τοξικομανείς: αυτοθεραπεύονται για να απαλύνουν τον συναισθηματικό τους πόνο.

Όμως, δεν είναι μόνο τα βιντεο games και τα social media, ούτε μόνο το τσιγάρο ή πιο βαριές ουσίες. Είναι η εργασιομανία, είναι το shopping therapy, είναι το συναισθηματικό φαγητό, είναι κάθε συμπεριφορά στην οποία ένας άνθρωπος βρίσκει άμεση ανακούφιση και την αποζητά, αλλά υποφέρει από ανεπιθύμητες συνέπειες και δεν μπορεί να την κόψει. Μοιράζεται μαζί μας ο σπουδαίος γιατρός και διεθνής ομιλητής, Gabor Mate, που κάνει μεγάλο αγώνα για την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας απέναντι στο τραύμα και τους εθισμούς, πως στη ζωή κάθε ανθρώπου που έχει υπάρξει ή είναι εθισμένος σε κάτι, υπάρχει πάντα το τραύμα.

50 γυναίκες χάνουν τη ζωή τους κάθε εβδομάδα λόγω της ενδοοικογενειακής βίας, στην Ε.Ε. Οι γυναικοκτονίες δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά ούτε είναι άσχετα με το τι έχουμε μάθει να ανεχόμαστε από μικρές οι γυναίκες. Και φυσικά όλα αυτά δεν είναι άσχετα με το τι έχουμε μάθει ότι μας ανήκει από μικροί οι άντρες. Γι’ αυτό επιμένουμε πολύ συχνά πως η γονεϊκότητα είναι πολιτική θέση και πράξη. Ο τρόπος που μεγαλώνουμε σήμερα τα παιδιά μας είναι αυτός που διαμορφώνει τα ποσοστά του αύριο σε κάθε δείκτη. Είναι αυτός που διαμορφώνει την κοινωνία και τις ζωές μας.

Ζούμε σε μια εποχή που η σχέση μεταξύ ασθένειας, εξάρτησης, τραύματος και κοινωνίας είναι δεδομένη. Μία δυσμενής εμπειρία της παιδικής ηλικίας είναι ένα τρομερό γεγονός που συνεχίζει να συμβαίνει σε ένα παιδί. Και μην ξέροντας πότε θα του ξανασυμβεί, μπαίνει σε μία κατάσταση υπερβολικής επαγρύπνησης. Και το κάθε ένα παιδί που εξελίσσεται σε έναν ενήλικα, συνεχίζει να ζει σε αυτή την υπερβολική επαγρύπνηση που εκτονώνει με όποιον τρόπο βρήκε και βρίσκει, μέχρι να θεραπευτεί.

Ωστόσο, οι προηγούμενες γενιές είχαν πολλά άλλα να διαχειριστούν και να σπάσουν σαν κύκλους. Έζησαν πολέμους, φτώχεια, χαμηλό βιοτικό επίπεδο, χαμηλή προσβασιμότητα στην μόρφωση. Όλα αυτά θέλησαν να τα μετουσιώσουν και να προσφέρουν στα παιδιά τους, σε εμάς, μια καλύτερη ζωή. Το ίδιο χρειάζεται να κάνουμε κι εμείς. Να εξελίξουμε το είδος. Και μια πιο συνολική τάση πλέον είναι να κάνουμε βήματα όχι μόνο στο δικαίωμα στην ζωή αλλά στο δικαίωμα στην ευζωία! Να ωριμάσουμε συναισθηματικά! Να ζούμε με χαρά! Να πούμε Ναι στον νέο κόσμο, στην νέα εποχή και να πιστέψουμε βαθιά πως δεν είναι αυτό αγνωμοσύνη προς τις προηγούμενες γενιές! Είναι απλά η εξέλιξη! Είναι η κληρονομιά στα παιδιά μας!