Γιατί το «Θα κάνετε άλλο» δεν απαλύνει τον πόνο της απώλειας

Συχνά οι άνθρωποι που βιώνουν περιγεννητική απώλεια (αποβολή, θνησιγένεια, διακοπή κύησης, νεογνική απώλεια κ.ο.κ.) ακούνε φράσεις και βιώνουν συμπεριφορές που υποτιμούν την εμπειρία τους και δεν τους κάνουν καλό. Είναι ακόμα ταμπού το να συζητάμε ανοιχτά για αυτές τις εμπειρίες, και οι άνθρωποι γύρω μας δεν τις αγκαλιάζουν όπως θα έπρεπε. 

Μια χαρακτηριστική φράση-στερεότυπο που ακούμε μετά από μια απώλεια εγκυμοσύνης, είναι το “Ε εντάξει, θα κάνετε άλλο”. 

Η φράση αυτή χρειάζεται να εκλείψει τώρα αμέσως, για τους εξής λόγους:

-Γιατί προσβάλλει και πληγώνει τον πενθούντα γονέα. Όταν μιλάς για την απώλειά σου, λαχταράς κατανόηση. Μια τέτοια φράση υποτιμά τα συναισθήματα του ατόμου, υποτιμά την  εμπειρία του, και δεν υπολογίζει την αξία και την οντότητα του πλάσματος που μπορεί να έμεινε για λίγο, αλλά υπήρξε, και θα υπάρχει για πάντα στη σκέψη και στην καρδιά των γονιών του.

-Γιατί εμπεριέχει την έννοια της αντικατάστασης: ότι ένα άλλο μωρό θα αντικαταστήσει αυτό που πέθανε, και όλα θα είναι καλά. Όμως κανένα μωρό δεν αντικαθιστά κάποιο άλλο, γιατί κάθε μωρό, κάθε πλάσμα, είναι ξεχωριστό και μοναδικό, όπως και κάθε εγκυμοσύνη, και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζονται.

-Και μόνο για τον τρόπο που εκφέρεται η φράση αυτή. Το “Ε εντάξει” είναι σαν να σου λέει κάποιος ότι παραασχολείσαι με το θέμα, εντάξει δεν έγινε και τίποτα. Σαν να μην ακούει αυτό που λες, σαν να μην σε βλέπει, σπεύδει να σε πάει στο επόμενο (κατά την δική του εκτίμηση) βήμα. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν είναι μόνο το τι λέμε. Είναι και το πώς το λέμε. 

-Γιατί κάνει τον πενθούντα να κλειστεί, αφού δεν βρίσκει ανταπόκριση στον πόνο του. Και το κλείσιμο συχνά δεν βοηθά στην αντιμετώπιση του πένθους, και παράλληλα μας απομακρύνει τον έναν από τον άλλον.

-Γιατί δεν ξέρουμε αν το ζευγάρι θέλει, ή μπορεί, ή αν θα κάνει, άλλο μωρό. Το να βγάζουμε αβίαστα συμπεράσματα για τους ανθρώπους, τη στιγμή μάλιστα που πονάνε, είναι αγενές και πληγωτικό.

Οι άνθρωποι συχνά δεν αντέχουμε να σταθούμε πλάι στον πόνο του συνανθρώπου μας. Και μάλιστα σε περιπτώσεις όπως αυτές της περιγεννητικής απώλειας,  που μιλάμε για ένα πένθος που δεν είναι ακόμη πλήρως κοινωνικά αποδεκτό, που δεν συζητείται ανοιχτά και με αποδοχή, λέμε και κάνουμε πράγματα που δεν βοηθούν τους πενθούντες. Είναι, όμως, σημαντικό να αρχίσουμε να προσπαθούμε να μπούμε έστω για λίγο, στη θέση τους, να τους ακούσουμε. Είναι καλό να μην προσπαθήσουμε να τους μετακινήσουμε από εκεί που είναι, αλλά να τους συναντήσουμε και να σταθούμε πλάι τους, γνωρίζοντας ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε αυτό που νιώθουν και αυτό που βιώνουν. Μπορούμε να τους κάνουμε συντροφιά, να μην είναι μόνοι. 

Ακόμη και να μην ξέρουμε τι να πούμε, το να μείνουμε για λίγο μαζί τους, και να μοιραστούμε στιγμές με σεβασμό και κατανόηση, είναι κάτι πολύ σημαντικό που θα βοηθήσει όλους μας, γιατί όλοι βγαίνουμε κερδισμένοι όταν συνδεόμαστε. 

Φράσεις όπως το “Ε εντάξει, θα κάνετε άλλο” μας απομακρύνουν. Και δεν θέλουμε άλλη απομάκρυνση. Αυτό που διαχρονικά θέλουμε και λαχταράμε στις δύσκολες στιγμές μας και όχι μόνο, είναι σύνδεση, ζεστασιά και αγάπη.  Ας το δοκιμάσουμε!