Έφηβος και junk food: Πώς να τον βοηθήσεις να τρώει υγιεινά

Εφηβεία: Η περίοδος της αμφισβήτησης, της αλλαγής, της μετάβασης στην ενήλικη ζωή!

Η επαναστατική φύση της εφηβείας επηρεάζει και τη διατροφή του παιδιού, οδηγώντας συχνά σε ακραίες διατροφικές συμπεριφορές, όπως αυξημένη κατανάλωση junk food, μεγάλη ενασχόληση με δίαιτες και την εικόνα σώματος ή αντίθετα υπερκατανάλωση φαγητού και παχυσαρκία.

Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις στη διατροφή των εφήβων;

Η εφηβεία χαρακτηρίζεται από αυξημένους ρυθμούς σωματικής ανάπτυξης, έντονες ορμονικές αλλαγές και ταχεία ανάπτυξη του εγκεφάλου. Όλες αυτές οι αλλαγές φυσικά αυξάνουν τις ανάγκες του εφήβου για ενέργεια, πρωτεΐνη, βιταμίνες και μέταλλα. 

Σε αντίθεση όμως με τις αυξημένες ανάγκες, η τάση των εφήβων είναι να εξερευνήσουν τα διατροφικά τους όρια, κάνοντας μη υγιεινές διατροφικές επιλογές:

Αυξημένη κατανάλωση junk food

Οι έφηβοι δείχνουν προτίμηση στο junk food, δηλαδή σε τρόφιμα πλούσια σε θερμίδες, ζάχαρη, αλάτι και κακά λιπαρά, αλλά φτωχές σε θρεπτικά συστατικά. Επίσης, πολύ συχνά παραλείπουν γεύματα, με αποτέλεσμα να πεινούν και να καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες από αυτές τις τροφές. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία και κακή θρέψη (πολύ συχνό παράδειγμα είναι η αναιμία στα κορίτσια).

Καθιστική ζωή

Οι έφηβοι έχουν αυξημένες υποχρεώσεις και λίγο ελεύθερο χρόνο. Στην καθημερινότητα, δαπανούν πολλές ώρες καθιστοί, στο σχολείο, στο φροντιστήριο αλλά και στο σπίτι μπροστά στις οθόνες. Δεν υπάρχει χρόνος για κίνηση, και πολύ συχνά λείπει το κίνητρο να ασχοληθούν με τον αθλητισμό.

Επιρροή από συνομηλίκους και από social media

Οι έφηβοι επηρεάζονται έντονα από τους συνομηλίκους αλλά και από τις διατροφικές τάσεις. Συχνά κάνουν επιλογές βάσει του τι προτιμούν οι φίλοι τους ή τι είναι στη μόδα και όχι βάσει διατροφικής αξίας.

Η ενασχόληση με τα social media μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εικόνα σώματος των εφήβων, οδηγώντας τους σε ακραίες δίαιτες και διαταραγμένη διατροφή. Από την άλλη, οι διαφημίσεις junk food, γλυκών και αναψυκτικών στο internet μπορεί να οδηγήσει σε κακές διατροφικές επιλογές και σε αυξημένη κατανάλωση φαγητού.

Παχυσαρκία

Η εφηβεία είναι μια από τις 3 κρίσιμες περιόδους για την εμφάνιση παχυσαρκίας. Ένας έφηβος με παχυσαρκία έχει μεγάλη πιθανότητα να γίνει ένας ενήλικας με παχυσαρκία, οδηγώντας σε προβλήματα υγείας, όπως διαβήτης τύπου ΙΙ, υψηλή αρτηριακή πίεση, υπνική άπνοια, κ.ά.

Διατροφικές διαταραχές

Η έντονη ενασχόληση με το βάρος και την εικόνα σώματος, μπορεί να οδηγήσει σε ακραίες δίαιτες και στην εμφάνιση διατροφικών διαταραχών. Έφηβοι που κάνουν δίαιτα, έχουν 8 φορές υψηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν μια διατροφική διαταραχή.

Πώς να εκπαιδεύσουμε τους εφήβους για τη σημασία της ισορροπημένης διατροφής;

Είναι σημαντικό να μιλάμε στα παιδιά μας για τα οφέλη μιας ισορροπημένης διατροφής, ώστε να έχουν υγεία, ψυχική και σωματική ως ενήλικες. Ωστόσο, το μέλλον δεν είναι κάτι που απασχολεί τους εφήβους, έτσι προτείνω να εστιάζουμε στο τώρα. Εξηγούμε ότι μια ισορροπημένη διατροφή τους βοηθά να συγκεντρώνονται καλύτερα, να έχουν καλύτερη απόδοση στα αθλήματα, να έχουν μεγαλύτερη ενέργεια και να έχουν αυτοπεποίθηση. 

Τους δείχνουμε πώς να διαβάζουν τις ετικέτες τροφίμων και τους ενθαρρύνουμε να κάνουν μόνοι τους επιλογές από το supermarket για τα σνακ τους. Ταυτόχρονα, τους μαθαίνουμε να παρασκευάζουν μόνοι τους εύκολα γεύματα, τα οποία θα είναι πλήρη, δηλαδή θα περιέχουν αμυλούχο τρόφιμο, πρωτεϊνούχο τρόφιμο και φρέσκο τρόφιμο, όπως ένα wrap με ομελέτα και ντοματίνια ή μια γρήγορη μακαρονοσαλάτα με τυρί και λαχανικά. Έτσι, όταν θα πεινάσουν, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να προτιμήσουν να ετοιμάσουν το γεύμα τους οι ίδιοι, αντί να παραγγείλουν.

Αποφεύγουμε να κατατάσσουμε τα τρόφιμα σε καλά και κακά π.χ. το σπιτικό φαγητό είναι καλό, το junk food κακό, γιατί αυτό είναι πιθανόν να οδηγήσει σε διαταραγμένο τρόπο διατροφής. Αντί αυτού, τους βοηθάμε να αντιληφθούν γιατί πρέπει να τρώνε πιο συχνά σπιτικό φαγητό και πιο σπάνια junk, δηλαδή να βρουν τη δική τους ισορροπία.

Εννοείται ότι όλα αυτά μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολα για έναν γονιό, ο οποίος μπορεί να παλεύει με τα δικά του διατροφικά θέματα ή να μην έχει ο ίδιος εκπαιδευτεί διατροφικά. Εδώ η βοήθεια ενός διαιτολόγου, μπορεί να είναι καταλυτική.

Πώς να υποστηρίξουμε τους εφήβους στην ανάπτυξη υγιεινών διατροφικών συνηθειών για τη ζωή τους;

Ακόμα και αν το παιδί φαίνεται να επηρεάζεται έντονα από το κοινωνικό περιβάλλον του, οι γονείς εξακολουθούν να παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση των καλών διατροφικών συνηθειών του.

Έτσι, πέρα από την εκπαίδευση, οι γονείς οφείλουν να γίνουν το παράδειγμα, τρώγοντας υγιεινά, μαγειρεύοντας τα γεύματά τους, οργανώνοντας οικογενειακά γεύματα, γεμίζοντας το ψυγείο με θρεπτικά σνακ, τρώγοντας και οι ίδιοι junk food με μέτρο, εντάσσοντας τη γυμναστική στη ζωή τους.

Τέλος, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι έφηβοι περνούν μεγάλες αλλαγές και είναι σημαντικό να τους συμβουλεύουμε, να τους ενθαρρύνουμε να κάνουν οι ίδιοι τις σωστές επιλογές και να αποφεύγουμε τα αρνητικά σχόλια και τις υποδείξεις.