«Δεν σε ενδιαφέρει κανείς άλλος πέρα από το παιδί;» – Γιατί η κοινωνική σύνδεση είναι ζωτικής σημασίας

Έστω ότι ασπάζομαι το στερεότυπο και, όντως, δεν με ενδιαφέρει κανείς άλλος πέρα από το παιδί μου/τα παιδιά μου, ακριβώς για αυτόν τον λόγο χρειάζεται να παλέψω για μια κοινωνία πιο δίκαιη, για μια ζωή πιο ανθρώπινη για όλους τους ανθρώπους. 

Έστω, ότι σήμερα το παιδί μου είναι σε μια ηλικία που οι διαπροσωπικές του σχέσεις εξαντλούνται στις σχέσεις που εγώ επιτρέπω γύρω του. Αυτό, αρχικά, σημαίνει πως αυτό το παιδί πιθανότατα να στερείται ερεθισμάτων και σχέσεων που είναι πολύτιμα για την κοινωνικοσυναισθηματική του ανάπτυξη. Σύντομα, ωστόσο, θα φτάσει σε μια ηλικία που θα χρειαστεί να ενσωματωθεί σε μια τάξη, σε μια παρέα με συνομήλικα παιδιά και άλλους ενήλικες υπεύθυνους για την φροντίδα και την κοινωνικοσυναισθηματική του ανάπτυξη. Αργότερα, θα θελήσει να συμμετέχει σε διάφορες εξωσχολικές δραστηριότητες και σύντομα η ανάγκη του να ανήκει σε μια παρέα και να βρίσκεται με τις φίλες και τους φίλους του θα είναι εξίσου μεγάλη με την ανάγκη του για σύνδεση και αποδοχή από την οικογένειά του.

Κι όλο αυτό γιατί είμαστε κοινωνικά θηλαστικά, η ανάγκη μας να συνδεόμαστε με άλλους ανθρώπους και να δημιουργούμε σχέσεις είναι μια έμφυτη ανάγκη επιβίωσης. Τα παιδιά μας όλη την περίοδο που αναθρέφονται κοντά μας, δημιουργούν εσωτερικά μοντέλα εργασίας, παρατηρώντας κάθε είδους συναισθηματικό δεσμό που εξελίσσεται κοντά τους. Αυτή η παρατήρηση και σύνδεση χτίζει μέσα τους τον χάρτη των διαπροσωπικών σχέσεων και με αυτόν τον τρόπο γνωρίζουν πώς θα αλληλεπιδράσουν με τους γύρω τους. 

Αν η σκέψη μας, λοιπόν, είναι πως με τα παιδιά μας θα κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε κι ας (επανα)τραυματιζόμαστε με τον/την σύντροφό μας – αρκεί τα παιδιά να είναι καλά – μάλλον είναι η ώρα να κάνουμε εικόνα την σκέψη αυτή:

Είναι σα να χτίζουμε παλάτια πάνω στην άμμο!

Αν με το παιδί μας επικοινωνούμε με τα στοιχεία της ενεργητικής ακρόασης και εξαντλούμε την ενσυναίσθησή μας στην μεταξύ μας σχέση, ενώ, όταν επικοινωνούμε με τους γονείς μας ή με τα πεθερικά μας έχουμε σφιγμένες λέξεις πίσω από τα δόντια μας ή εκρήξεις θυμού και αγένειας, είναι σημαντικό να ξέρουμε πως και αυτές οι συμπεριφορές διαμορφώνουν εσωτερικά στα παιδιά μας, την αίσθηση του οικείου και του γνώριμου. 

Αντίστοιχα, το ίδιο συμβαίνει σε κάθε οικογένεια και, άρα, καταλαβαίνουμε πως τα παιδιά μας θα γνωριστούν και με άλλα οικογενειακά συστήματα μέσα από τις φιλίες και τις σχέσεις τους. Είμαστε όλοι συνδεδεμένοι μεταξύ μας και η ιδέα ότι μπορούμε να αποφύγουμε να επηρεάσουμε την ζωή άλλων ανθρώπων και να επηρεαστούμε από την δική τους αποτελεί, απλά, μια ψευδαίσθηση. Η ίδια αρχή ισχύει για τις κοινωνίες και τις οικογένειες. Δεν υπάρχει το πρόβλημά μου και το πρόβλημά σου μας λέει ο Jesper Juul, ένας διεθνώς αναγνωρισμένος ομιλητής και οικογενειακός θεραπευτής. Αντίστοιχα, τα παιδιά που έχουν αναπτύξει ποιοτικά χαρακτηριστικά όπως προθυμία να είναι βοηθητικά και υποστηρικτικά, να είναι ευαίσθητα και να λογαριάζουν τους άλλους, παράλληλα με την προσωπική τους ευθύνη αναπτύσσεται σχεδόν αυτόματα υψηλός βαθμός κοινωνικής ευθύνης. Και μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο, η κοινωνική ευθύνη δεν εκφράζεται ως αυτοθυσία, αλλά ως μια συνειδητή, κοινή ευθύνη, η οποία σε έναν πολύ μεγαλύτερο βαθμό, διασφαλίζει την αξιοπρέπεια όλων των εμπλεκόμενων μερών. 

Υπάρχει μια αφρικανική παροιμία που λέει «It takes a village to raise a child».

«Χρειάζεται ένα ολόκληρο χωριό για να μεγαλώσει ένα παιδί».

Σημαίνει ότι μια ολόκληρη κοινότητα ανθρώπων πρέπει να αλληλεπιδράσει με το μεγάλωμα των παιδιών, έτσι ώστε αυτά τα παιδιά να μεγαλώσουν σε ένα ασφαλές και υγιές περιβάλλον.

Ο καθένας από εμάς έχει την δυνατότητα να αλλάξει πολλά μέσα στο σπίτι του και να αποκαλύψει το κρυμμένο δυναμικό το οποίο υπάρχει μέσα του και μέσα στα παιδιά του, αλλά δεν μπορεί και δεν θα έπρεπε να το κάνει μόνος του. Όλοι είμαστε κοινωνικά όντα, τα οποία έχουν ανάγκη να συνδέονται με άλλα. Χρειαζόμαστε μια διευρυμένη οικογένεια, λοιπόν, μιας και υπάρχει δύναμη στους γονείς που βοηθάνε άλλους γονείς και έτσι, χτίζεται η αυτοπεποίθηση και οι δεξιότητές τους. Κανείς δεν είναι γονιός σε μια ξαπλώστρα στις Σεϋχέλλες, όλοι μας καλούμαστε να επιτελέσουμε τον ρόλο του γονέα, του συντρόφου, του εργαζόμενου, του φίλου-συγγενή-μέλους, μέσα σε συγκεκριμένες συνθήκες και μέσα σε αυτές χρειάζεται να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε. Και το όραμα, ποιος γονιός θέλεις και μπορείς να είσαι, γίνεται πραγματικότητα μέσα από την δύναμη της γνώσης και της κοινότητας. 

Χρειάζεται μαζί να συνδημιουργήσουμε την γονεϊκότητα που αλλάζει τον κόσμο στο σήμερα για έναν καλύτερο κόσμο του αύριο.

Αυτήν την κληρονομιά, ΝΑΙ, τα παιδιά μας θα την απαιτήσουν!