«Άστο να κλάψει!»: Το στερεότυπο και οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη του μωρού

Καλωσορίζοντας στη ζωή ένα απολύτως εξαρτημένο από εμάς πλάσμα, είναι σκόπιμο να αναρωτηθούμε: Τι χρειάζεται για να αναπτυχθεί; Πώς θα επικοινωνήσουμε μαζί του; Πώς θα συνδεθούμε με ασφάλεια; Τι θέλουμε να του αφηγηθούμε, μέσα από τη συμπεριφορά μας, για τον κόσμο στον οποίο βρέθηκε; Πώς θα του μιλήσουμε τη γλώσσα της αγάπης; Ποιες συμβουλές μας ταιριάζουν και μας εμπνέουν και ποιες θα παραμερίσουμε γιατί έρχονται κόντρα στο ένστικτο και τη γνώση;

Από βιολογικής άποψης, τα βρέφη έχουν τρεις βασικές ανάγκες επιβίωσης: εγγύτητα, προστασία και προβλεψιμότητα. Η ανταπόκριση του γονιού με ευαισθησία είναι μια από τις βασικές αρχές της γονεϊκότητας που στοχεύει στην ανάπτυξη ενός ασφαλούς συναισθηματικού δεσμού (attachment parenting). Τα μωρά διαθέτουν ορισμένους τρόπους μέσω των οποίων θα γνωστοποιήσουν σε εμάς τις ανάγκες τους: εκφράσεις, κινήσεις και φυσικά το κλάμα. Τι προσδοκά άραγε ένα μωρό όταν εκφράζει μια του ανάγκη με κάποιον από τους παραπάνω τρόπους; Υποθέτω ότι θα συμφωνήσουμε: προσδοκά ανταπόκριση, φροντίδα, ανακούφιση, ικανοποίηση, παρουσία, κατανόηση. Όταν λαμβάνει τα παραπάνω, μαθαίνει μέσα από το βίωμά του, ότι μπορεί να εμπιστευτεί το περιβάλλον του και τους φροντιστές του, ότι κάποιος νοιάζεται για τα σήματά του τόσο ώστε να ανταποκριθεί, ότι η στοργή διέπει τις πρώτες του σχέσεις και εμπειρίες, ότι μπορεί να βασιστεί σε εμάς, ότι είναι αγαπητό. Βιώνει επίσης την ενσυναίσθηση και σταδιακά, θα μπορέσει ως παιδί να την αναπτύξει ως δική του συναισθηματική δεξιότητα. 

Άστο να κλάψει: τι συμβαίνει, λοιπόν, αν εμείς δεν ανταποκρινόμαστε στο κάλεσμα; Αν παραβλέπουμε μια εκφρασμένη ανάγκη ή την μεταφράζουμε ως απαιτητικότητα, χειριστικότητα (ανυπόστατη στα πρώτα χρόνια ζωής – βλ. θεωρία του νου) ή αδιαφορούμε λόγω αδυναμίας κατανόησης ή δικών μας δύσκολων και τραυματικών εμπειριών; Το να κλαίει ένα μωρό για παρατεταμένο χρόνο φαίνεται να επιδρά σημαντικά, καταρχάς στη βιολογία του: εκκρίνονται υψηλά επίπεδα ορμονών του στρες (κορτιζόλη) δημιουργώντας μια μη ισορροπημένη βιοχημική κατάσταση στον εγκέφαλό του. Μα και στην ψυχολογία του: Γιατί άραγε αγνοούνται οι κραυγές μου; Ένα βρέφος δεν είναι νευρολογικά και αναπτυξιακά έτοιμο να παρηγορήσει και να ηρεμήσει τον εαυτό του, μας χρειάζεται δίπλα του, με σταθερότητα, συνέπεια και ζεστασιά. Αν απουσιάζουμε πρακτικά και συναισθηματικά, είναι πολύ πιθανό να συμπεράνει ακριβώς τα αντίθετα από τα παραπάνω βοηθητικά συμπεράσματα για τον κόσμο και τις σχέσεις: Δεν μπορώ να εμπιστευτώ, είμαι μόνο μου, υποφέρω χωρίς ανακούφιση και συμπαράσταση, δεν είμαι άξιο, αγαπητό, σημαντικό, δεν με καταλαβαίνουν… 

Ας αντιστρέψουμε, λοιπόν, αυτό το στερεότυπο του οποίου η εφαρμογή επηρεάζει βαθιά την ανάπτυξη και τη συναισθηματική ζωή ενός παιδιού και ας δηλώσουμε αδιαπραγμάτευτα: μην το αφήσεις να κλαίει! Πήγαινε δίπλα του, άγγιξέ το, παρηγόρησέ το, ανίχνευσε τη ανάγκη του, γίνε και μείνε διαθέσιμη/ος, αφουγκράσου, ψιθύρισε λόγια κατανόησης και αποδοχής, μπες στη θέση του!

Η αυτονομία θα πηγάσει μέσα από την εδραιωμένη ασφάλεια και τη σχέση αποδοχής, στον κατάλληλο χρόνο… 

Στην πράξη:

• Ας επιστρατεύσουμε βοήθεια για να λαμβάνουμε κι εμείς υποστήριξη και να μπορούμε να ξεκουραζόμαστε επαρκώς.
• Ας φιλτράρουμε το βομβαριδισμό πληροφοριών, συμβουλών, «εκπαιδευτικών μεθόδων» που αντιμετωπίζουν το βρέφος ως παιδί σχολικής ηλικίας…
• Ας ψηλαφήσουμε τη δική μας αναπτυξιακή ιστορία. Ας αποκτήσουμε επίγνωση των επιρροών μας και των πεποιθήσεων που ενδέχεται να μας δυσκολεύουν στο να είμαστε οι γονείς που επιθυμούμε για τα παιδιά μας.
• Ας ενημερωθούμε από έγκυρες πηγές.
• Ας εμπιστευτούμε το ένστικτό μας. 
• Ας λάβουμε ένα υποθετικό γράμμα από το μωρό μας, όπου μας γράφει τι θα ήθελε από εμάς για να νιώσει ασφαλές.
• Ας συνδεθούμε με ομάδες και επαγγελματίες που μας εμπνέουν.
• Ας μιλήσουμε τη γλώσσα της αγάπης!