Αναγνώρισε τα σημάδια των διατροφικών διαταραχών

Ποιες είναι οι βασικές τροφικές διαταραχές των ενηλίκων;

1. Ανορεξία

Η ανορεξία έχει το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας από οποιαδήποτε ψυχική ασθένεια. Μόνο το ένα τρίτο των ατόμων με νευρική ανορεξία λαμβάνουν θεραπεία. 

Το 50-80% του κινδύνου για ανορεξία είναι γενετικό, ενώ η μέση ηλικία για την έναρξη της είναι 18 ετών. Τα άτομα με ανορεξία έχουν 56 φορές περισσότερες πιθανότητες να αυτοκτονήσουν από τα άτομα χωρίς διατροφική διαταραχή. Χαρακτηρίζεται από μεγάλη απώλεια βάρους, υποσιτισμό, ανεπάρκεια βιταμινών και ιχνοστοιχείων. Συναισθηματικά χαρακτηρίζεται από διαστρεβλωμένη εικόνα εαυτού, παραμορφωμένη αντίληψη εικόνας σώματος και τεράστιο φόβο πρόσληψης βάρους. 

2. Διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας - Αδηφαγική διαταραχή - Binge Eating Disorder

Είναι μια σοβαρή διατροφική διαταραχή που περιλαμβάνει συχνή κατανάλωση ασυνήθιστα μεγάλων ποσοτήτων τροφής και αίσθημα αδυναμίας διακοπής του φαγητού. Ενώ είναι φυσιολογικό να τρώμε περιστασιακά λίγο περισσότερο από το φυσιολογικό, σε αυτή την περίπτωση τα χαρακτηριστικά είναι σαφή και συγκεκριμένα. 

Αυτή η διαταραχή αφορά όλες τις ηλικίες και μάλιστα εμφανίζεται περισσότερο στους άνδρες. Η συνεχής υπερκατανάλωση τροφής μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή σωματική δυσφορία και προβλήματα υγείας με την πάροδο του χρόνου. Επηρεάζει τρεις φορές τον αριθμό των ατόμων που διαγιγνώσκονται με ανορεξία και βουλιμία μαζί. Είναι πιο συχνή από τον καρκίνο του μαστού, τον ιό HIV και τη σχιζοφρένεια. Χαρακτηρίζεται από:

• συχνή κατανάλωση πολύ μεγάλων ποσοτήτων τροφής σε σύντομες περιόδους,
• τρώνε κρυφά και συνεχώς και όχι σε κανονικές ώρες γευμάτων προσπαθώντας να κρύψουν τα τρόφιμα,
• κατάθλιψη,
• μεγάλη αμηχανία και ντροπή,
• συνεχής ενοχή,
• έλλειψη συναισθημάτων κατά τη διάρκεια του επεισοδίου.

3. Καταναγκαστική υπερκατανάλωση τροφής - Compulsive eating disorder

Είναι μια συμπεριφορά που εμφανίζεται σε πολλές διατροφικές διαταραχές. Η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας φαγητού έχει υπερισχύσει ως ο κύριος μηχανισμός αντιμετώπισης υποκείμενων συναισθηματικών θεμάτων όπως το άγχος, ο θυμός, ο φόβος ή η κατάθλιψη. Είναι συχνά ένας τρόπος αποφυγής, αποφόρτισης  ή απόσπασης της προσοχής από δύσκολα δυσφορικά συναισθήματα ή καταστάσεις. Αν και η καταναγκαστική υπερκατανάλωση τροφής μπορεί αρχικά να προσφέρει κάποια βραχυπρόθεσμη ανακούφιση, τελικά συχνά φέρνει σωματική και συναισθηματική δυσφορία. Χαρακτηρίζεται από γρήγορη κατανάλωση φαγητού, υπερβολικές ποσότητες φαγητού, ακόμη και σε σημείο να είναι σωματικά άβολο, περισσότερο ιδιωτικά παρά δημόσια, αισθήματα ακραίας κατάθλιψης, ενοχής ή ντροπής. 

4. Διαταραχή πρόσληψης τροφής - OFSED (Other Specified Feeding or Eating Disorder).

Eίναι μια διατροφική διαταραχή στην οποία τα άτομα μπορεί να έχουν συμπτώματα ανορεξίας, βουλιμίας ή διαταραχής υπερφαγίας, αλλά τα συμπτώματα θολώνουν τις γραμμές μεταξύ των τριών και δεν ταιριάζουν απόλυτα σε μία διαγνωστική κατηγορία. Τα άτομα έχουν εξαιρετικά διαταραγμένες διατροφικές συνήθειες, έντονο φόβο αύξησης βάρους, χαμηλή αυτοεκτίμηση και κακή εικόνα σώματος. Aντιπροσωπεύει έως και το 50% όλων των περιπτώσεων διατροφικής διαταραχής και λόγω της σοβαρότητάς της, η θεραπεία είναι ζωτικής σημασίας. Η OSFED μπορεί να εξελιχθεί σε ανορεξία, βουλιμία ή υπερφαγικά επεισόδια εάν αφεθεί χωρίς θεραπεία. Χαρακτηρίζεται από:

• τροποποιημένα σήματα πείνας και κορεσμού,
• εμπειρία τραυματικού γεγονότος,
• γενετική προδιάθεση και κοινωνικές επιρροές (π.χ. το ιδανικό του αδύνατου σώματος),
• διαταραχή της εγκεφαλικής λειτουργίας και λειτουργίας των σημάτων,
• μη φυσιολογικά εγκεφαλικά κυκλώματα και αποδυναμωμένα μονοπάτια ανταμοιβής σε σχέση με την τροφή,
• απώλεια ελέγχου του περιβάλλοντος και επίμονο, σοβαρό άγχος, ή ήπιο άγχος.

Παραδείγματα OSFED: 

• Άτυπη νευρική ανορεξία: Ένα άτομο έχει σχεδόν όλα τα συμπτώματα της ανορεξίας, ωστόσο, το βάρος εξακολουθεί να είναι εντός ή πάνω από το φυσιολογικό εύρος παρά την απώλεια βάρους.  
• Ευκαιριακή άμετρη κατανάλωση φαγητού ή βουλιμία χαμηλής συχνότητας ή/και περιορισμένης διάρκειας: Όλα τα κριτήρια για ευκαιριακή άμετρη διατροφική διαταραχή ή βουλιμία πληρούνται, ωστόσο, το άτομο μπορεί να μην κραιπάλη συχνά ή ήταν για λιγότερο από τρεις μήνες. 
• Σύνδρομο νυχτερινής υπερφαγίας: Επαναλαμβανόμενα επεισόδια κατανάλωσης μεγάλων ποσοτήτων τροφής τη νύχτα ή μετά το ξύπνημα από τον ύπνο. Αυτά τα άτομα καταναλώνουν συνήθως το 25% ή περισσότερο της ημερήσιας θερμιδικής πρόσληψης κατά τη διάρκεια των νυχτερινών συνεδριών φαγητού. 
• Διαταραχή με πρόκληση εμετού: Επαναλαμβανόμενοι έμετοι, ανεπάρκειες βιταμινών και ανόργανων συστατικών, όπως η αναιμία. Η κόπωση, η αδυναμία και η τριχόπτωση είναι επίσης συχνά. 

5. Ορθορεξία

Ανήκει στις Unspecified Feeding or Eating Disorder (UFED). Ο όρος εισήχθη από τον Bretman το 1997. Είναι φαινόμενο της νέας γενιάς διατροφικών διαταραχών, η οποία βασίζεται στον εμμονικό αποκλεισμό τροφών με ανθυγιεινό χαρακτήρα που προσδίδει το ίδιο το άτομο, ή που έχουν χαρακτηριστικά που το άτομο θεωρεί κακά ή λάθος, όπως υδατάνθρακες, λιπαρά, συντηρητικά, θερμίδες. Χαρακτηρίζεται από μανιακή μέτρηση θερμίδων και αποκλεισμό μεγάλου εύρους τροφών. Το ορθορεξικό άτομο παρουσιάζει υπερβολική αντίδραση στην περίπτωση παράβασης ενός κανόνα, από αυτούς που ο ίδιος έχει ορίσει. Μπορεί να είναι υπερβολικά γυμνασμένος ή και παχύσαρκο άτομο. Η πολύ συχνή γυμναστική συνοδεύει τους κανόνες συμπεριφοράς του ατόμου. 

Ορθορεξία και ανορεξία

Η ορθορεξία έχει κοινά χαρακτηριστικά με τη νευρική ανορεξία. Και στις δύο είναι κοινό στοιχείο η παθολογική εμμονή του πάσχοντος με τις αυστηρές διατροφικές επιλογές καθώς και η «αυστηρή φωνή» που υπαγορεύει, από το εσωτερικό του ατόμου, το «σωστό» και το «λάθος».

Ωστόσο υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ τους. Στην ορθορεξία το άτομο δεν θέλει να χάσει κιλά, θέλει να διατηρήσει την υγεία του αποφεύγοντας οτιδήποτε ανθυγιεινό. Έχει να κάνει επομένως κυρίως με την ποιότητα  της τροφής.

Ο ορθορεξικός, χάνει τον έλεγχο στη ζωή του και οδηγείται σε κοινωνικό αποκλεισμό. Αποφεύγει τις κοινωνικές συναναστροφές από το φόβο του μήπως δεν καταφέρει ν’ αντισταθεί στις διατροφικές προκλήσεις των άλλων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνεται δραματικά ο κίνδυνος της κατάθλιψης.

Τρόπος αντιμετώπισης

Η επαγγελματική θεραπεία είναι μονόδρομος για μια επιτυχημένη θεραπεία. Χρειάζεται ψυχολογική και ιατρική συνεργασία ειδικών, εξάσκηση στην ενσυνείδητη διατροφή, και καθιέρωση ενός τακτικού, ισορροπημένου προγράμματος γευμάτων. Ένας συνδυασμός ψυχοθεραπείας (όπως η γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία), διατροφικής συμβουλευτικής και, σε ορισμένες περιπτώσεις, φαρμακευτικής αγωγής.